System ETS w Polsce generuje nawet 12,87 mld euro dodatkowych kosztów rocznie — to nawet 352 euro obciążenia na każdego mieszkańca. Nowy raport Warsaw Enterprise Institute ostrzega, że wdrożenie ETS 2 od 2028 roku drastycznie podniesie ceny ogrzewania i transportu, najboleśniej uderzając w gospodarstwa domowe o niższych dochodach.
Raport Warsaw Enterprise Institute pt. „W poszukiwaniu optymalnej polityki klimatycznej" stawia jasną diagnozę: Polska należy do państw UE najbardziej obciążonych unijnym systemem handlu emisjami. W kontekście debaty o inwestycjach infrastrukturalnych w Polsce oraz rosnących kosztów utrzymania, wnioski raportu nabierają szczególnej wagi dla firm i gospodarstw domowych.
Autorzy dokumentu, przygotowanego we współpracy z Responsible Energy Transition Association oraz Climate & Freedom International Coalition, wskazują, że struktura polskiej gospodarki — oparta na energochłonnym przemyśle i energetyce konwencjonalnej — sprawia, że cena emisji CO2 dotyka nas nieporównywalnie mocniej niż zachodnich sąsiadów.
System ETS w Polsce: 12,87 mld euro rocznie i rosnące rachunki
Według szacunków zawartych w raporcie WEI, łączny wpływ systemu ETS na polską gospodarkę sięga nawet 12,87 mld euro dodatkowych kosztów rocznie. W przeliczeniu na mieszkańca daje to nawet 352 euro rocznie — kwotę, która bezpośrednio przekłada się na wyższe rachunki, droższe produkty i ograniczone możliwości inwestycyjne przedsiębiorstw.
Rosnące koszty związane z ceną energii w Polsce dotykają zarówno dużych zakładów przemysłowych, jak i małych przedsiębiorstw. Jak wskazują autorzy raportu, przedsiębiorstwa nie mają faktycznej alternatywy dla zakupu uprawnień do emisji, a wahania ich cen — podatne na spekulację — uniemożliwiają rzetelne planowanie inwestycji.
„W praktyce przedsiębiorstwa nie mają alternatywy dla zakupu uprawnień. Jednocześnie ceny są bardzo niestabilne i podatne na spekulację. To utrudnia planowanie inwestycji i zwiększa ryzyko dla całej gospodarki."
— Autorzy raportu Warsaw Enterprise Institute
Polska ukarana za strukturę gospodarki — głos głównego autora
Marek Lachowicz, główny autor raportu, zwraca uwagę na fundamentalną asymetrię unijnego systemu: ta sama cena uprawnień do emisji CO2 generuje dramatycznie różne skutki w zależności od struktury energetycznej danego kraju. Niemcy i Francja, dysponujące zróżnicowanym miksem energetycznym i rozbudowaną infrastrukturą OZE, absorbują te koszty znacznie łagodniej niż Polska.
„Ta sama cena emisji CO2 oznacza zupełnie inne skutki dla Niemiec czy Francji niż dla Polski. W Europie Środkowo-Wschodniej ETS działa często bardziej jak kara gospodarcza niż impuls modernizacyjny."
— Marek Lachowicz, główny autor raportu WEI
Autorzy podkreślają, że system ETS zwiększa ryzyko ucieczki przemysłu poza UE — szczególnie branż energochłonnych, które nie są w stanie szybko przestawić się na niskoemisyjne technologie. To z kolei osłabia długoterminową konkurencyjność polskiej gospodarki wobec podmiotów działających poza europejskim systemem regulacyjnym.
ETS 2 od 2028 roku: wzrost cen ogrzewania o 41% i droższy transport
Kluczowym elementem analizy jest ostrzeżenie przed skutkami wdrożenia ETS 2. Od 2028 roku rozszerzony system obejmie dwa sektory dotychczas wyłączone z mechanizmu: transport drogowy oraz ogrzewanie budynków mieszkalnych. Według raportu WEI, ceny ogrzewania mogą wzrosnąć wówczas o 31–41 proc., a koszty transportu — o około 25 proc.
Skutki odczują przede wszystkim mieszkańcy mniejszych miejscowości oraz gospodarstwa domowe o niższych dochodach, które wydają proporcjonalnie więcej na energię i transport. Analiza koreluje z szerszymi danymi dotyczącymi majątku przeciętnego Polaka — wskazującymi, że polskie gospodarstwa domowe mają ograniczone bufory finansowe na absorpcję nagłych wzrostów kosztów życia.
Raport WEI wskazuje też na ryzyko nierównomiernego rozłożenia ciężaru regulacji. Podczas gdy bogaci mieszkańcy miast mogą szybciej przestawić się na elektromobilność czy pompy ciepła, właściciele starszych domów z piecem węglowym na prowincji zapłacą za emisje bez żadnej alternatywy technologicznej.
Wolnorynkowe alternatywy dla obecnego modelu ETS
Autorzy raportu nie ograniczają się do diagnozy — proponują również konkretne rozwiązania. Według analizy WEI, obecny model polityki klimatycznej powinien zostać uzupełniony lub częściowo zastąpiony mechanizmami opartymi na logice wolnorynkowej. Chodzi przede wszystkim o:
- ulgi podatkowe stymulujące inwestycje dekarbonizacyjne w przemyśle,
- fundusze wspierające szybkie wdrażanie innowacji technologicznych,
- reformę mechanizmu ustalania cen uprawnień — w kierunku większej stabilności i odporności na spekulację.
Debata o optymalnym kształcie polityki klimatycznej toczy się w szerszym kontekście presji regulacyjnej na polskich przedsiębiorców. Środowisko gospodarcze coraz głośniej domaga się zmian — czego wyrazem był m.in. protest przedsiębiorców w 2026 roku, wskazujący na rosnące obciążenia fiskalne i regulacyjne jako barierę dla wzrostu.
Raport „W poszukiwaniu optymalnej polityki klimatycznej" jest dostępny na stronie Warsaw Enterprise Institute i stanowi punkt wyjścia do pogłębionej dyskusji o tym, jak skutecznie przeprowadzić transformację energetyczną bez niszczenia konkurencyjności polskiej gospodarki i drastycznego obniżania standardu życia obywateli.
Zobacz także
- Inwestycje infrastrukturalne w Polsce — co planuje sektor publiczny?
- Majątek przeciętnego Polaka 2025 — ile naprawdę mamy oszczędności?
- Protest przedsiębiorców 2026 — o co walczą polskie firmy?
Często zadawane pytania o system ETS w Polsce i koszty polityki klimatycznej UE
Ile kosztuje system ETS w Polsce w przeliczeniu na jednego mieszkańca?
Według raportu Warsaw Enterprise Institute pt. „W poszukiwaniu optymalnej polityki klimatycznej", koszt systemu ETS dla polskiej gospodarki szacowany jest nawet na 352 euro rocznie na mieszkańca. Łączne obciążenie polskiej gospodarki z tytułu ETS może wynosić nawet 12,87 mld euro rocznie.
Czym jest ETS 2 i kiedy wejdzie w życie w Polsce?
ETS 2 to rozszerzenie unijnego systemu handlu emisjami, które od 2028 roku obejmie dwa nowe sektory: transport drogowy oraz ogrzewanie budynków mieszkalnych. Według raportu WEI, wdrożenie ETS 2 może podnieść ceny ogrzewania o 31–41 proc., a koszty transportu o około 25 proc. Szczególnie narażone są gospodarstwa domowe o niższych dochodach oraz mieszkańcy mniejszych miejscowości.
Dlaczego koszty ETS są dla Polski wyższe niż dla Niemiec czy Francji?
Polska gospodarka opiera się w dużym stopniu na energochłonnym przemyśle i energetyce konwencjonalnej (węglowej), co sprawia, że ta sama cena uprawnień do emisji CO2 generuje proporcjonalnie wyższe koszty niż w krajach o zdywersyfikowanym miksie energetycznym. Jak wskazuje Marek Lachowicz, główny autor raportu WEI, w Europie Środkowo-Wschodniej system ETS działa „bardziej jak kara gospodarcza niż impuls modernizacyjny".
Jakie alternatywy wobec systemu ETS proponuje raport WEI?
Autorzy raportu Warsaw Enterprise Institute rekomendują uzupełnienie lub zastąpienie części mechanizmów ETS rozwiązaniami wolnorynkowymi: ulgami podatkowymi dla inwestycji dekarbonizacyjnych, funduszami wspierającymi innowacje technologiczne oraz reformą mechanizmu ustalania cen uprawnień w kierunku większej stabilności i odporności na spekulację rynkową.
Czy rosnące koszty ETS mogą spowodować ucieczkę przemysłu z Polski?
Tak — raport WEI wprost ostrzega przed ryzykiem tzw. carbon leakage, czyli ucieczki przemysłu poza UE. Branże energochłonne, które nie są w stanie szybko przestawić się na niskoemisyjne technologie, mogą przenosić produkcję do krajów nieobjętych rygorystycznym systemem regulacji klimatycznych, co osłabia długoterminową konkurencyjność polskiej gospodarki.
