Gospodarka 6 min lektury executive

Celnicy zablokują import stali i aluminium. Nowy unijny rygor CBAM uderzy w polski przemysł!

red/tb Dział: Gospodarka
Celnicy zablokują import stali i aluminium. Nowy unijny rygor CBAM uderzy w polski przemysł!
Terminal kontenerowy i przeładunek wyrobów stalowych w porcie handlowym. Fot. Wikimedia Commons / CC BY-SA
EXECUTIVE BRIEF Kluczowe wnioski dla zarządu • Raport rynkowy
  • Główny wymiar analityczny: Kończy się taryfa ulgowa dla importerów towarów wysokoemisyjnych. Unijny mechanizm CBAM (Carbon Border Adjustment Mechanism) wchodzi w decydujący etap, w którym kończą...
  • Wymiar strategiczny i operacyjny: Koniec danych domyślnych: dlaczego importerzy wpadają w pułapkę celną oraz Audyt Scope 3 i weryfikacja zewnętrzna: wymogi dla biegłych.
  • Rekomendacja dla kadry zarządzającej: Materiał sektorowy (Gospodarka). Szacowany czas zapoznania: 6 min lektury executive.

Kończy się taryfa ulgowa dla importerów towarów wysokoemisyjnych. Unijny mechanizm CBAM (Carbon Border Adjustment Mechanism) wchodzi w decydujący etap, w którym kończą się deklaracje szacunkowe, a polscy przedsiębiorcy muszą uzyskać formalny status upoważnionego zgłaszającego CBAM. Brak certyfikatu i niezależnej weryfikacji emisji Scope 3 oznacza blokadę odpraw celnych na granicach Unii oraz dotkliwe sankcje finansowe sięgające do 50 euro za każdą niezadeklarowaną tonę CO2.

METRYKA CELNA & RYGO RYNKOWY

📊 Kluczowe wskaźniki ekspozycji na mechanizm CBAM

10–50 EUR/t
Ustawowy wymiar sankcji finansowych nakładanych przez KAS za każdą tonę niezadeklarowanej lub błędnie zaraportowanej emisji wbudowanej.
Rejestr CBAM
Obowiązkowy status upoważnionego zgłaszającego CBAM wydawany przez organy celne – warunek konieczny dopuszczenia towarów do obrotu.
6 Sektorów
Żelazo i stal, aluminium, cement, nawozy sztuczne, energia elektryczna oraz wodór objęte bezwzględnym cłem węglowym.
100% Scope 3
Wymóg pozyskania zweryfikowanych danych o emisjach bezpośrednich i pośrednich z hut i zakładów produkcyjnych poza UE.

Koniec danych domyślnych: dlaczego importerzy wpadają w pułapkę celną

Przez ostatnie kwartały okresu przejściowego polskie przedsiębiorstwa sprowadzające stal, profile aluminiowe czy surowce chemiczne mogły korzystać z wartości domyślnych publikowanych przez Komisję Europejską. Ten bufor bezpieczeństwa właśnie wygasa. Od obecnego okresu rozliczeniowego importerzy muszą legitymować się rzeczywistymi danymi emisyjnymi przekazanymi bezpośrednio przez zagranicznych producentów (m.in. z Turcji, Indii, Chin czy Korei Południowej).

Dla wielu polskich podmiotów z sektora budowlanego, automotive oraz przetwórstwa metalowego oznacza to potężne turbulencje operacyjne. Dostawcy z krajów trzecich często odmawiają ujawnienia szczegółowej struktury energetycznej swoich zakładów lub nie posiadają akredytowanych audytorów zdolnych do wystawienia certyfikatu zgodnego z wymogami unijnego rozporządzenia 2023/956. W efekcie polski importer staje przed dramatycznym wyborem: wstrzymanie dostaw komponentów i przestój produkcji albo narażenie się na wielomilionowe kary administracyjne.

FAZA PRZEJŚCIOWA (2023–2025)

Kwartalne raportowanie emisji bez obciążeń finansowych

Przedsiębiorstwa składały kwartalne sprawozdania w rejestrze przejściowym CBAM, testując procedury kalkulacji śladu węglowego bez konieczności zakupu certyfikatów.

ROK 2026

Obowiązkowa autoryzacja upoważnionego zgłaszającego CBAM

Wejście w życie rygoru autoryzacji celnej. Tylko podmioty posiadające zatwierdzony wniosek w rejestrze celnym mogą dokonywać odpraw towarów objętych CBAM.

1 STYCZNIA 2027

Pełny system finansowy i obowiązek umarzania certyfikatów

Rozpoczęcie sprzedaży unijnych certyfikatów CBAM, których cena odpowiada średniej cenie uprawnień w systemie EU ETS. Prawdziwy początek podatku węglowego na granicach UE.

Audyt Scope 3 i weryfikacja zewnętrzna: wymogi dla biegłych

Zgodnie z wytycznymi Ministerstwa Finansów oraz Krajowej Administracji Skarbowej, od 2026 roku raporty roczne CBAM będą musiały być poświadczone przez akredytowanego weryfikatora posiadającego uprawnienia zgodne z rozporządzeniem wykonawczym UE. Oznacza to, że dane o emisjach wbudowanych zyskują taki sam status prawny jak sprawozdania finansowe badane przez biegłych rewidentów.

Kluczowym elementem weryfikacji staje się rozgraniczenie emisji bezpośrednich (Scope 1 – procesy hutnicze, spalanie paliw) oraz emisji pośrednich (Scope 2 – energia elektryczna zużyta w procesie wytwórczym). Jeśli w kraju pochodzenia surowca miks energetyczny oparty jest na węglu, wskaźnik emisyjności wbudowanej drastycznie rośnie, co w perspektywie 2027 roku uczyni import takich towarów całkowicie nieopłacalnym w porównaniu z produkcją europejską.

ORGAN ADMINISTRACJI • KONTROLA CELNA

Krajowa Administracja Skarbowa

Prowadzi weryfikację deklaracji celnych, wydaje statusy upoważnionego zgłaszającego CBAM oraz nakłada sankcje finansowe za braki formalne w rejestrze.

REGULATOR UNIJNY • NADZÓR SYSTEMU

Komisja Europejska (DG TAXUD)

Zarządza centralnym rejestrem CBAM, ustala wartości referencyjne emisji oraz monitoruje ryzyko ucieczki emisji i omijania przepisów przez kraje trzecie.

SEKTOR PRZEMYSŁOWY • IZBA BRANŻOWA

Hutnicza Izba Przemysłowo-Handlowa

Reprezentuje polskich producentów stali, wskazując na konieczność uszczelnienia mechanizmu CBAM przed nieuczciwą konkurencją dotowanych producentów spoza UE.

Plan działania dla zarządów: jak zabezpieczyć ciągłość łańcucha dostaw

Dla menedżerów odpowiedzialnych za zakupy i łańcuchy dostaw priorytetem na najbliższe tygodnie jest przeprowadzenie audytu compliance pod kątem CBAM:

  1. Złożenie wniosku o status upoważnionego zgłaszającego: Procedura weryfikacyjna przed organami celnymi trwa od 60 do 120 dni i wymaga wykazania niekaralności celno-skarbowej oraz stabilności finansowej.
  2. Przegląd kontraktów międzynarodowych: Wprowadzenie do umów handlowych z dostawcami spoza UE twardych klauzul obligujących ich do udostępniania zweryfikowanych danych o emisjach pod rygorem kar umownych.
  3. Kalkulacja wpływu na kapitał obrotowy: Przygotowanie modeli finansowych uwzględniających konieczność zamrażania środków na zakup certyfikatów CBAM począwszy od 2027 roku.

Więcej o regulacjach unijnych kształtujących rynek surowców przeczytają Państwo w analizie dotyczącej nastrojów na GPW i rynku surowcowym oraz w raporcie o odpowiedzialności zarządów w łańcuchach dostaw pod dyrektywą CSDDD. Z kolei wymiar konsumencki zmian cen surowców i produktów gotowych analizuje portal partnerski w sekcji Pieniądze i Rynki na Kurier365.pl.

Standard Weryfikacji Redakcyjnej BiznesCiti.com

Zespół Analityczny BiznesCiti.com

Materiał opracowany i zweryfikowany w oparciu o oficjalne komunikaty KNF, raporty giełdowe ESPI, dane GUS/NBP oraz depesze agencyjne ISBnews. Masz komentarz ekspercki lub komunikat ze spółki?

Kontakt z redakcją →

Komentarze Praktyków i Doradców Gospodarczych

Wszystkie ekspertyzy w Hubie Opinii →

Powiązane analizy dla zarządów

Więcej w dziale →
PULS RYNKU BIZNESCITI Aktualizacja: 14.11.2026 22:40

Monitor Instytucjonalny i Giełdowy

Własne depesze faktograficzne BiznesCiti.com na bazie komunikatów KNF, raportów ESPI / PAP Biznes, ISBnews, GUS i NBP.

Puls Biznesu
14.11 20:07

Jakie tematy gospodarcze przyciągnęły uwagę młodego pokolenia ekonomistów? Zainteresowały ich przede wszystkim mechanizmy giełdy, geopolityczne koszty wojen, psychologia długu oraz…

PAP Biznes / ESPI
14.11 18:48

MADKOM SA (22/2026) Inne informacje

PB Inwestor
14.11 18:40

Łukasz Prokopiuk, analityk DM BOŚ, obniżył z "kupuj" do "sprzedaj" rekomendację dla akcji Grupy Azoty tłumacząc to znacznym pogorszeniem otoczenia makroekonomicznego.

Puls Biznesu
14.11 18:16

Odmowa podpisania ustawy oznacza faktyczne wyrzucenie jej do kosza, żadna rządowa większość nie ma przecież szans na zebranie do przełamania weta trzech piątych poselskich głosów.

PB Inwestor
14.11 17:00

Rada dyrektorów Nvidii wybrała Colette Kress na tymczasową prezeskę w momencie, w którym firma zmaga się ze skutkami rezygnacji Jensena Huanga w obliczu skandalu z udziałem…

PB Inwestor
14.11 14:00

Tomasz Rodak, analityk z Domu Maklerskiego BOŚ, obniżył o 41 proc. do 506 zł cenę docelową akcji spółki Creepy Jar, ale podtrzymał rekomendację "kupuj". Ma cztery argumenty.