Bezpieczeństwo żywnościowe jak obronność i energia. Jacek Janiszewski, twórca Forum Welconomy in Toruń, podkreśla, że Europa potrzebuje nowego spojrzenia na Zielony Ład. W jego ocenie bezpieczeństwo żywnościowe powinno być traktowane jak obronność i energetyka – jako filar wspólnotowej odporności. Potrzebna jest korekta unijnej strategii, aby cele klimatyczne nie niszczyły gospodarki rolnej i nie wypierały ludzi z terenów wiejskich.
Read more: Jacek Janiszewski: Zielony Ład wymaga korektyBezpieczeństwo żywnościowe jak armia – wspólny obowiązek, nie koszt rolnika
Spis treści
Zdaniem Jacka Janiszewskiego, żywność jest strategicznym zasobem, którego znaczenia nie wolno pomniejszać w imię krótkoterminowych celów klimatycznych. – Bezpieczeństwo żywnościowe musi być traktowane na równi z obronnością i energetyką. To nie przywilej rolnika, lecz obowiązek państwa i całej wspólnoty – mówi.
„Bezpieczeństwo żywnościowe jest kluczowe i nie może być osiągane kosztem rolnika, tak jak w przypadku obronności czy bezpieczeństwa energetycznego, za które obywatele płacą.”
Ekspert zauważa, że transformacja ekologiczna wymaga odpowiedzialnego finansowania. Jeśli rolnik ma ograniczyć produkcję, by chronić środowisko, musi mieć gwarancję rekompensaty. – Nie można nakładać na producentów kosztów, których nie są w stanie ponieść – dodaje. Jego zdaniem obecny model unijnych regulacji zbyt często opiera się na presji biurokratycznej, zamiast na systemowych osłonach gospodarczych.
– Rolnictwo to nie tylko gospodarka, to bezpieczeństwo narodowe. Tak jak wojsko broni granic, tak rolnik broni nas przed głodem – mówi Janiszewski. – Jeśli Europa ma przetrwać kryzysy, musi odbudować własne zaplecze produkcyjne i przestać uzależniać się od importu.
Od Wspólnej Polityki Rolnej do wspólnej polityki wsi
Kluczową propozycją Janiszewskiego jest przekształcenie Wspólnej Polityki Rolnej (WPR) w wspólną politykę wsi. To odejście od czysto produkcyjnego podejścia na rzecz rozwoju społecznego i infrastrukturalnego. – Wieś to nie tylko gospodarstwa. To szkoły, transport, kultura i zdrowie. Jeśli chcemy, by ludzie tam zostali, musimy im zapewnić warunki do życia – mówi.
„Należy podjąć strategiczną decyzję, że ludzie mieszkający na wsi mają tam zostać. Jeśli nie zostają ze względów ekonomicznych, trzeba zastosować mechanizmy, by ich zatrzymać.”
Ekspert przekonuje, że bez inwestycji w infrastrukturę społeczną, cyfryzację i edukację obszary wiejskie będą się wyludniać. W efekcie spadnie produkcja rolna, a Europa stanie się bardziej zależna od zewnętrznych dostaw. – Nie utrzymamy bezpieczeństwa żywnościowego bez ludzi, którzy tę żywność produkują – ostrzega.
Wspólna polityka wsi miałaby obejmować nie tylko dopłaty do hektarów, ale także system wsparcia dla małych przedsiębiorstw wiejskich, spółdzielni i lokalnych inicjatyw gospodarczych. W tym kontekście Janiszewski podkreśla znaczenie równowagi między efektywnością a odpornością – Europa potrzebuje zarówno gospodarstw towarowych, jak i rodzinnych.
Zielony Ład potrzebuje korekty – koncepcja dobra, wykonanie błędne
Janiszewski nie neguje sensu samego Zielonego Ładu. Zwraca jednak uwagę, że jego obecna forma przynosi więcej szkód niż pożytku. – Koncepcyjnie jest to słuszne, ale nie może być w żadnym przypadku ekonomicznym kosztem rolnika – podkreśla. Apeluje o szerokie konsultacje społeczne i włączenie rolników do procesu decyzyjnego. W przeciwnym razie Unia Europejska ryzykuje utratę konkurencyjności, a także wzrost napięć społecznych.
„Nie można ratować klimatu, niszcząc własną samowystarczalność. Potrzebna jest równowaga między ekologią, gospodarką i bezpieczeństwem.”
Europejska samodzielność i mądre kierowanie dopłatami
Według Janiszewskiego, Europa powinna dążyć do samowystarczalności w sektorze żywnościowym, technologicznym i obronnym. – Nie możemy polegać na imporcie podstawowych dóbr. W kryzysie zostaniemy sami – mówi. Ekspert zwraca uwagę, że ogromne środki unijne często trafiają do podmiotów pośrednich zamiast do rolników. – Dopłaty powinny chronić dochód ludzi, nie marże koncernów – dodaje.
Dlatego postuluje przejrzystość w systemie redystrybucji środków i ich kierowanie bezpośrednio do gospodarstw, które utrzymują lokalne łańcuchy dostaw. W ten sposób możliwe będzie jednoczesne wspieranie produkcji i rozwoju społecznego obszarów wiejskich.
Dochód gwarantowany i nowa umowa społeczna z rolnikami
Wśród propozycji eksperta znajduje się również idea dochodu gwarantowanego dla mieszkańców wsi. To system, który miałby zapewnić minimalny poziom życia osobom utrzymującym się z rolnictwa i pracy w sektorach towarzyszących. – To nie rozdawnictwo, lecz inwestycja w stabilność społeczną i bezpieczeństwo żywnościowe – przekonuje Janiszewski. Jego zdaniem, utrzymanie mieszkańców na wsi jest tańsze i bardziej opłacalne niż walka ze skutkami depopulacji.
„Rolnik nie jest wrogiem planety, tylko jej strażnikiem. Bez niego nie ma ochrony przyrody, bioróżnorodności ani bezpieczeństwa Europy.”
https://www.youtube.com/embed/Y_MhXKoz52U?start=1 Najważniejsze tezy: bezpieczeństwo żywnościowe jak obronność i energia; korekta Zielonego Ładu; wspólna polityka wsi i samodzielność Europy. ▶ Obejrzyj całe wystąpienie Jacka Janiszewskiego
Zobacz też w serwisie BiznesCiti: Franczyza Żabka – model stabilnych dochodów oraz Biznes i gospodarka w transformacji.
Data publikacji: 16 października 2025, godz. 10:00 (CEST)
