Raporty 4 min lektury executive

WEI: Nacjonalizacja polskiego rynku energetycznego zniechęca prywatne inwestycje

red/tb Dział: Raporty
WEI: Nacjonalizacja polskiego rynku energetycznego zniechęca prywatne inwestycje
Wolność gospodarcza w regionie Europy Środkowo-Wschodniej jest zróżnicowana
EXECUTIVE BRIEF Kluczowe wnioski dla zarządu • Raport rynkowy
  • Główny wymiar analityczny: Zmiany klimatu są niezaprzeczalne, a działalność człowieka odgrywa w nich znaczącą rolę. Jednak obecna polityka klimatyczna nie wykorzystuje pełnego potencjału podmiotów sektora...
  • Wymiar strategiczny i operacyjny: Zmiany klimatu są niezaprzeczalne, a działalność człowieka odgrywa w nich znaczącą rolę. Jednak obecna polityka klimatyczna nie wykorzystuje pełnego potencjału podmiotów sektora prywatnego – inwestorów, przedsiębiorstw i konsumentów – do skutecznego rozwiązania tego problemu..
  • Rekomendacja dla kadry zarządzającej: Materiał sektorowy (Raporty). Szacowany czas zapoznania: 4 min lektury executive.
mat.pras

Zmiany klimatu są niezaprzeczalne, a działalność człowieka odgrywa w nich znaczącą rolę. Jednak obecna polityka klimatyczna nie wykorzystuje pełnego potencjału podmiotów sektora prywatnego – inwestorów, przedsiębiorstw i konsumentów – do skutecznego rozwiązania tego problemu.

Jest to główna teza opublikowanego niedawno raportu konsorcjum siedmiu wolnorynkowych think tanków z Polski, Bułgarii, Rumunii, Czech, Słowacji, Węgier i Ukrainy, koordynowanego przez Warsaw Enterprise Institute.

Raport zatytułowany „Energizing the Energy Sector in Central-Eastern Europe” podkreśla, że konkurencyjne rynki energii elektrycznej dekarbonizują się o 66% szybciej niż rynki niekonkurencyjne. Pomimo tego region Europy Środkowo-Wschodniej nie wykorzystał jeszcze w pełni swojego potencjału rynkowego. Naukowcy zidentyfikowali 40 różnych barier, które utrudniają konkurencję, zwiększają koszty biznesowe i zniechęcają prywatne inwestycje, spowalniając tym samym dekarbonizację w tych krajach.

Wolność gospodarcza w regionie Europy Środkowo-Wschodniej jest zróżnicowana. Najwyżej plasują się Czechy ze stosunkowo zliberalizowanym rynkiem, mniejszymi barierami wejścia na rynek i bardziej przejrzystymi przepisami. Jednak nawet tutaj nadal istnieją znaczące przeszkody. Przykładowo, ukończenie projektu farmy wiatrowej zajmuje co najmniej siedem lat z powodu biurokratycznych opóźnień. Rumunia, z umiarkowanymi barierami, prezentuje ogólnie korzystny klimat inwestycyjny. Dla kontrastu, Węgry są najmniej wolnym gospodarczo krajem, charakteryzującym się rozległą kontrolą rządową i częstymi zmianami legislacyjnymi, co tworzy niestabilne środowisko dla inwestorów. Bułgaria stoi w obliczu poważnych wyzwań, w tym wysokiej biurokracji i niestabilności regulacyjnej, co dodatkowo zniechęca prywatne inwestycje. W Polsce rynek energetyczny jest skutecznie znacjonalizowany, a spółki państwowe produkują około 70% energii w kraju, marginalizując prywatne inwestycje. Uznaniowa władza urzędników państwowych blokuje również prywatne inwestycje w nowe moce energetyczne, takie jak małe reaktory modułowe (SMR).

Wspólnym wyzwaniem dla wszystkich krajów Europy Środkowo-Wschodniej jest infrastruktura. Na region ten przypada zaledwie 13% wewnętrznej przepustowości połączeń międzysystemowych UE, mimo że stanowi on 28,64% ludności UE, 15% jej PKB i 17% zapotrzebowania na energię elektryczną. Modernizacja sieci oraz lepszy dostęp do gruntów i połączeń mają zasadnicze znaczenie dla ułatwienia transformacji energetycznej.

Raport krytycznie analizuje wpływ polityki klimatycznej UE na konkurencję na rynkach energetycznych Europy Środkowo-Wschodniej. Podczas gdy UE promuje otwartość i integrację rynku, zezwala również na programy zakłócające rynek, takie jak system handlu uprawnieniami do emisji (ETS) i mechanizm dostosowywania cen na granicach emisji dwutlenku węgla (CBAM). Raport opowiada się za „paktem na rzecz wolności” między krajami Europy Środkowo-Wschodniej w celu zintegrowania ich polityk gospodarczych związanych z rynkiem energii, przedstawiając Europę Środkowo-Wschodnią jako zjednoczoną specjalną strefę ekonomiczną. Ramy te zharmonizowałyby przepisy i rozwiązania podatkowe, wspierając spójny, wzajemnie połączony ekosystem energetyczny dla ponad 110 milionów ludzi i zmniejszając emisje CO2.

Kluczowe zalecenia zawarte w raporcie obejmują:

  • Usuwanie barier dla inwestycji – uproszczenie ram regulacyjnych i ograniczenie biurokracji w celu przyciągnięcia prywatnych inwestorów;
  • Tworzenie zachęt finansowych – opracowanie instrumentów finansowych w celu skierowania kapitału na badania, rozwój i modernizację infrastruktury energetycznej;
  • Stopniowe wycofywanie subsydiów – wyeliminowanie zakłóceń rynku i promowanie uczciwej konkurencji poprzez stopniowe wycofywanie subsydiów;
  • Ponowna ocena polityki klimatycznej UE – ocena skuteczności ETS i CBAM oraz dostosowanie stawek VAT w celu zmniejszenia obciążenia konsumentów.

Szacuje się, że aby złagodzić negatywne skutki zmian klimatycznych, potrzebne jest 100 miliardów dolarów rocznie na badania i rozwój w zakresie czystej energii. Nawet w obecnych niesprzyjających warunkach 77 proc. firm w regionie Europy Środkowo-Wschodniej inwestuje w rozwój biznesu, a kapitał prywatny odpowiada za prawie 70 proc. inwestycji w odnawialne źródła energii. Tendencja ta podkreśla potencjał polityki rynkowej w zakresie przyciągania większej ilości kapitału prywatnego, co prowadzi do obniżenia cen energii i złagodzenia ubóstwa energetycznego, które jest istotnym problemem w regionie.

Standard Weryfikacji Redakcyjnej BiznesCiti.com

Zespół Analityczny BiznesCiti.com

Materiał opracowany i zweryfikowany w oparciu o oficjalne komunikaty KNF, raporty giełdowe ESPI, dane GUS/NBP oraz depesze agencyjne ISBnews. Masz komentarz ekspercki lub komunikat ze spółki?

Kontakt z redakcją →

Komentarze Praktyków i Doradców Gospodarczych

Wszystkie ekspertyzy w Hubie Opinii →

Powiązane analizy dla zarządów

Więcej w dziale →
PULS RYNKU BIZNESCITI Aktualizacja: 14.11.2026 22:40

Monitor Instytucjonalny i Giełdowy

Własne depesze faktograficzne BiznesCiti.com na bazie komunikatów KNF, raportów ESPI / PAP Biznes, ISBnews, GUS i NBP.

Puls Biznesu
14.11 20:07

Jakie tematy gospodarcze przyciągnęły uwagę młodego pokolenia ekonomistów? Zainteresowały ich przede wszystkim mechanizmy giełdy, geopolityczne koszty wojen, psychologia długu oraz…

PAP Biznes / ESPI
14.11 18:48

MADKOM SA (22/2026) Inne informacje

PB Inwestor
14.11 18:40

Łukasz Prokopiuk, analityk DM BOŚ, obniżył z "kupuj" do "sprzedaj" rekomendację dla akcji Grupy Azoty tłumacząc to znacznym pogorszeniem otoczenia makroekonomicznego.

Puls Biznesu
14.11 18:16

Odmowa podpisania ustawy oznacza faktyczne wyrzucenie jej do kosza, żadna rządowa większość nie ma przecież szans na zebranie do przełamania weta trzech piątych poselskich głosów.

PB Inwestor
14.11 17:00

Rada dyrektorów Nvidii wybrała Colette Kress na tymczasową prezeskę w momencie, w którym firma zmaga się ze skutkami rezygnacji Jensena Huanga w obliczu skandalu z udziałem…

PB Inwestor
14.11 14:00

Tomasz Rodak, analityk z Domu Maklerskiego BOŚ, obniżył o 41 proc. do 506 zł cenę docelową akcji spółki Creepy Jar, ale podtrzymał rekomendację "kupuj". Ma cztery argumenty.