Wypowiedź ekspercka 4 min lektury executive

PLK ma problem systemowo-organizacyjny

Usertech1ab Dział: Wypowiedź ekspercka
PLK ma problem systemowo-organizacyjny
EXECUTIVE BRIEF Kluczowe wnioski dla zarządu • Raport rynkowy
  • Główny wymiar analityczny: PKP Polskie Linie Kolejowe zapowiedziały na 2014 r. przyspieszenie realizacji inwestycji. Spółka w tym roku zamierza przelać na konta wykonawców 9 mld...
  • Wymiar strategiczny: Weryfikacja modeli biznesowych, ekspozycji ryzyka oraz zgodności z otoczeniem prawno-podatkowym.
  • Rekomendacja dla kadry zarządzającej: Materiał sektorowy (Wypowiedź ekspercka). Szacowany czas zapoznania: 4 min lektury executive.

www.sxc.hu

PKP Polskie Linie Kolejowe zapowiedziały na 2014 r. przyspieszenie realizacji inwestycji. Spółka w tym roku zamierza przelać na konta wykonawców 9 mld zł.

Spory z wykonawcami mogą przyhamować tegoroczne inwestycje w tory – alarmuje „Puls Biznesu”. - To nie jest tylko problem kontraktów prowadzonych przez PKP PLK. Chodzi o problem systemowo-organizacyjny – przekonuje w rozmowie z portalem BiznesAlert.pl Marcin Bałdyga, członek Stowarzyszenia Inżynierów Doradców i Rzeczoznawców SIDiR.

Zdaniem eksperta sprawa obejmuje wszystkie podmioty na rynku zamówień publicznych. Sztuką jest stworzenie dobrej umowy na roboty budowlane w zamówieniu publicznym. – Ale trzeba też mieć na uwadze trudności – mówi dalej Bałdyga. – Zwykle proces rozciągnięty jest na wiele lat. Najpierw inwestor zleca studium wykonalności, potem dokumentację, a następnie rozpisuje przetarg na roboty budowlane. Bądź też – w systemie „zaprojektuj i buduj” – najpierw ktoś przeprowadza studium wykonalności, zaś ktoś inny wykonuje projektuje i wykonuje właściwe roboty.

Ekspert tłumaczy, że na przestrzeni lat zmienia się nieco rzeczywistość. Również na przyszłym placu budowy. Mogą się pojawić jakieś nieznane instalacje – mamy później do czynienia z kolizjami; zmienia się np. poziom wód gruntowych itd. To wszystko powoduje, że prawie zawsze występuje wzrost kosztów realizacji danej inwestycji wraz ze zmianą warunków nieprzewidzianą w warunkach kontraktu. Im inwestycja trwa dłużej, te koszty zwykle wzrastają. Ekonomiści policzyli kiedyś, że wzrost kosztów realizacji inwestycji infrastrukturalnej (w stosunku do pierwotnie zakładanego w kontrakcie) sięga 30 proc.

- Jak powiedziałem jest to problem natury systemowo-organizacyjnej – tłumaczy dalej Bałdyga. – Art. 140 prawa zamówień publicznych mówi, że oferta wykonawcy powinna odpowiadać SIWZ (specyfikacji istotnych warunków zamówienia). Zamawiający starają się wobec tego zwykle przerzucić wszystkie ryzyka na wykonawcę, w tym ryzyko waloryzacji cen materiałów, ujawnienia nieznanych wcześniej instalacji, kolizji warunków gruntowych. A są to dodatkowe koszty nie ujęte w SIWZ.

Ekspert zwraca uwagę, że do tego wszystkiego dochodzi stosowane zwykle przez zamawiającego kryterium najniższej ceny.

- Wykonawca najczęściej – nawet gdyby chciał – nie ma budżetu na pokrycie ekstra wydatków – twierdzi Bałdyga. Zaś zamawiający to zwykle instytucje mało mobilne. Zwłaszcza w przypadku dwóch największych takich podmiotów (GDDKiA i PKP PLK) umowy o zamówienia uzupełniające, dodatkowe czy aneksowanie kontraktów – rodzą się w bólach. Na końcu zostaje wykonawca, zmuszony wykonać roboty niezbędne, a nieprzewidziane w umowie. Aby doszło do zapłacenia za nie przez zamawiającego pozostaje wykonawcy pójść do sądu i pozwać zamawiającego z tytułu bezpodstawnego wzbogacenia. Lecz proces sądowy w naszych warunkach trwa kilka lat. A nie tym się powinny zajmować firmy.

- Nie ma na to prostej recepty – mówi dalej Bałdyga. – Oprócz uwarunkowań prawno-organizacyjnych, o których mówiłem, istnieje zwykła obawa urzędników do udzielania uzupełniających zamówień. Bo przecież zawsze ktoś musi podjąć taką decyzję i się pod nią podpisać. Wbrew pozorom nie powinien się cieszyć w sytuacji, gdy wykonawca wykonał dodatkowe prace nieujęte w kontrakcie, za które nie dostał wynagrodzenia. Bowiem prawdziwy obraz, ile dana inwestycja faktycznie kosztowała, wyłania się dopiero po kilku latach, w wyniku zakończenia wszystkich procesów sądowych.

- U nas najważniejsze ze strony zamawiającego jest, że wybrał najtańszą ofertę, poniżej kosztorysu inwestorskiego. I że na tym zaoszczędził. A przecież, można obliczyć ile rzeczywiście kosztowała dana inwestycja, dopiero po uwzględnieniu kosztów procesów sądowych i ewentualnych odszkodowań – kończy Bałdyga.

Standard Weryfikacji Redakcyjnej BiznesCiti.com

Zespół Analityczny BiznesCiti.com

Materiał opracowany i zweryfikowany w oparciu o oficjalne komunikaty KNF, raporty giełdowe ESPI, dane GUS/NBP oraz depesze agencyjne ISBnews. Masz komentarz ekspercki lub komunikat ze spółki?

Kontakt z redakcją →

Komentarze Praktyków i Doradców Gospodarczych

Wszystkie ekspertyzy w Hubie Opinii →

Powiązane analizy dla zarządów

Więcej w dziale →
PULS RYNKU BIZNESCITI Aktualizacja: 14.11.2026 22:40

Monitor Instytucjonalny i Giełdowy

Własne depesze faktograficzne BiznesCiti.com na bazie komunikatów KNF, raportów ESPI / PAP Biznes, ISBnews, GUS i NBP.

Puls Biznesu
14.11 20:07

Jakie tematy gospodarcze przyciągnęły uwagę młodego pokolenia ekonomistów? Zainteresowały ich przede wszystkim mechanizmy giełdy, geopolityczne koszty wojen, psychologia długu oraz…

PAP Biznes / ESPI
14.11 18:48

MADKOM SA (22/2026) Inne informacje

PB Inwestor
14.11 18:40

Łukasz Prokopiuk, analityk DM BOŚ, obniżył z "kupuj" do "sprzedaj" rekomendację dla akcji Grupy Azoty tłumacząc to znacznym pogorszeniem otoczenia makroekonomicznego.

Puls Biznesu
14.11 18:16

Odmowa podpisania ustawy oznacza faktyczne wyrzucenie jej do kosza, żadna rządowa większość nie ma przecież szans na zebranie do przełamania weta trzech piątych poselskich głosów.

PB Inwestor
14.11 17:00

Rada dyrektorów Nvidii wybrała Colette Kress na tymczasową prezeskę w momencie, w którym firma zmaga się ze skutkami rezygnacji Jensena Huanga w obliczu skandalu z udziałem…

PB Inwestor
14.11 14:00

Tomasz Rodak, analityk z Domu Maklerskiego BOŚ, obniżył o 41 proc. do 506 zł cenę docelową akcji spółki Creepy Jar, ale podtrzymał rekomendację "kupuj". Ma cztery argumenty.