Ekonomiści bankowi rewidują prognozy gospodarcze na ten rok do poziomu niższego niż 1,5 proc. wzrostu PKB. Tymczasem z prac zespołu PARP i Małopolskiej Szkoły Administracji Publicznej (UEK) realizowanych w ramach projektu Instrument Szybkiego Reagowania, wynika, że sytuacja nie będzie tak zła.
W tym roku mielibyśmy utrzymać wzrost gospodarczy na poziomie ok. 2 proc. - przede wszystkim dzięki eksportowi. Jednak już w drugim półroczu zacznie wzrastać popyt krajowy, którego dynamika w końcu roku może wynieść ok. 3 proc. i rosnąć nadal w I połowie 2014 r.
Skąd wzrost popytu, skoro przewidywania są kiepskie? Z kredytu? Bank Pekao SA szacuje, że w 2013 r. rynek kredytów detalicznych wzrośnie w porównaniu z 2012 r. zaledwie o 3,1 proc., a kredyty korporacyjne spadną w tym czasie o 0,9 proc. Z popytu konsumentów? Z danych NBP wynika, że depozyty ludności silnie rosną. Także wskaźnik opinii gospodarstw domowych na temat ich sytuacji finansowej Genworth jest najniższy od pięciu lat, co wskazuje na pesymizm i rekordowo niski poziom poczucia bezpieczeństwa finansowego. Z drugiej strony od dwóch miesięcy rośnie wskaźnik optymizmu konsumentów. Jego poziom odnotowany w maju br. plasuje się na wyższym poziomie niż w maju ub.r. (82,66 pkt obecnie – 79.01 pkt w maju 2012 r.). Słowem - jest szansa, że przestaniemy wstrzymywać się z zakupami.
Zespół badawczy pod kierownictwem prof. J. Hausnera przewiduje, że w drugim kwartale br. dynamika popytu krajowego będzie nieznacznie dodatnia (na poziomie ok. 0,5 proc.) Ale potem - jak piszą - w prezentowanej prognozie, począwszy od trzeciego kwartału 2013 r. wyraźnie zaznacza się tendencja wzrostowa w dynamice popytu krajowego. Prognozy punktowe przekraczają wartość 5 proc. w drugim kwartale 2014. Możliwe są jednak głębsze spadki dynamiki popytu krajowego w tym okresie - zastrzegają autorzy.
Co może być przyczyną wzrostu popytu krajowego? Z wielu analiz wynika, że przy niskiej inflacji przewidywany nominalny wzrost zarobków zacznie być realnie dodatni. Znaczenie będzie miała również dość wysoka waloryzacja emerytur (prawie 5 proc.) przeprowadzona w marcu br. Rada Polityki Pieniężnej kilkakrotnie obniżyła stopy procentowe, a spadek stóp o 1 pkt proc. obniża koszty obsługi długu sektora prywatnego o ok. 0,5 proc. PKB, co oznacza, że kredytobiorcom zostaje więcej środków na konsumpcję. Natomiast ożywieniu polityki kredytowej banków sprzyjać będą złagodzone rekomendacje KNF.
Publikację raportu poprzedza panel interpretacyjny z udziałem wybitnych ekonomistów m.in. profesorów Andrzeja Sławińskiego i Krzysztofa Marczewskiego, byłych ministrów finansów Mirosława Gronickiego i Stefana Kawalca, znanych analityków. Janusz Jankowiak, główny ekonomista Polskiej Rady Biznesu, zauważył, że zarówno w tym, jak i w przyszłym roku nie widać istotnych przesłanek dla ożywienia popytu krajowego. - Nie znajdujemy ich ani po stronie funduszu płac, decydującego o konsumpcji prywatnej, ani po stronie wydatków publicznych, przesądzających o stanie spożycia zbiorowego. Brak średniookresowych perspektyw dla poprawy popytu krajowego nie skłania przedsiębiorców do inwestycji. Dlatego Jankowiak uważa, że stagnacja w polskiej gospodarce potrwa jeszcze kilka kwartałów. - Trajektoria wzrostu będzie mieć kształt rozłożystej litery U - podsumowuje swoje obserwacje. Wykres w kształcie litery U oznacza, że po przejściu punktu (kwartału) o najniższym wzroście, tzw. dołka, gospodarka będzie się rozwijać, ale bardzo powoli. Nie nastąpi natomiast szybkie odbicie, które na wykresach wygląda jak litera V.
Także Stanisław Kluza uważa, że przełamujemy spowolnienie gospodarcze i spodziewa się najniższego wzrostu gospodarczego w II kwartale tego roku. Ale przyznaje, że nie ma pewności, iż wzrost produkcji przemysłowej pod koniec roku wróci do dwucyfrowej dynamiki. Jego zdaniem na nastroje społeczne wpływ może mieć kwestia uporządkowania sytuacji na rynku pracy. - Wciąż ok 30 proc. osób zarejestrowanych jako bezrobotne nie szuka pracy. Zarejestrowali się po to by mieć prawo do ubezpieczeń zdrowotnych - dodaje.
Wydaje się, że kluczem będą nastroje konsumentów. Monitoring zmiany gospodarczej prowadzony jest co kwartał od 2011 r. przez zespół badawczy pod kierownictwem prof. Jerzego Hausnera, w ramach projektu Instrument Szybkiego Reagowania (ISR) realizowanego przez PARP. ISR współfinansowany jest ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego w ramach Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki. Więcej informacji na temat projektu oraz raporty z badań znajdą Państwo na stronie internetowej www.isr.parp.gov.pl
