Urząd Komisji Nadzoru Finansowego opublikował raport nt. sytuacji SKOK-ów w 2012 roku. Obszerną odpowiedź, polemizującą z niektórymi tezami w nim zawartymi, opublikował rzecznik Kasy Krajowej SKOK, Andrzej Dunajski.
Z raportu wynika m.in., że „w małych kasach, w których zachowane zostały zasady istnienia więzi pomiędzy członkami (…)sytuacja na tle całego systemu skok jest najlepsza”. KNF twierdzi także, iż „sytuacja kapitałowa w kasach jest złożona, fundusze własne pomimo wykazywanego ponad 4-krotnego wzrostu w latach 2006–2012 należy uznać za nieadekwatne do prowadzonej działalności, ponieważ nie zabezpieczają ponoszonego przez kasy ryzyka. W kasach występuje podwyższone ryzyko płynności w wyniku niedopasowania terminów zapadalności pasywów i wymagalności aktywów. Środkami krótkoterminowymi (głównie depozytami o zapadalności do sześciu miesięcy) finansowana jest działalność kredytowo- pożyczkowa. Na koniec 2012 r., (na 55 istniejących) 23 kasy zostały zobowiązane do wszczęcia procesów naprawczych, natomiast na datę sporządzenia niniejszego raportu (czerwiec 2013 r.) ich liczba wzrosła do 44. (kasa zobowiązana jest realizować program postępowania naprawczego wówczas, gdy: istnieje zagrożenie wystąpienia straty w jej
działalności lub wystąpiła strata w jej działalności lub też istnieje zagrożenie powstania jej niewypłacalności.). Kasy wymagają wprowadzenia pilnych działań restrukturyzacyjnych, w tym również z wykorzystaniem funduszu stabilizacyjnego”. Z dokumentu KNF dowiadujemy się również, iż w portfelu kredytowym kas dominują kredyty mieszkaniowe, co skutkuje wzrostem ryzyka koncentracji, a także może powodować wzrost ryzyka kredytowego z uwagi na spadek cen nieruchomości. Sytuacja taka może w przyszłości być zagrożeniem dla wyniku finansowego kas.
Ponadto wartość tzw. odpisów aktualizujących pożyczki i kredyty przeterminowane w kasach na koniec 2012 r. wynosiła 1 866 476 zł, co stanowi ok. 50 proc. portfela kredytów przeterminowanych. Ich wartość kredytów (bez uwzględnienia odpisów aktualizujących) na koniec 2012 r. wyniosła 3,7 mld zł, z czego 2 mld zł stanowiły kredyty, których okres przeterminowania wynosił powyżej 12 miesięcy. Z kolei wartość skryptów dłużnych uzyskanych przez kasy w zamian za odsprzedane przeterminowane wierzytelności wynosi
1 207 357 956 zł i stanowi 7 proc. wartości aktywów ogółem. Wg raportu UKNF na koniec 2012 r., 27 kas wykazało współczynnik wypłacalności wyższy niż 4 proc. Oznacza to, że 28 kas nie osiągnęło współczynnika wypłacalności na poziomie co najmniej 4 proc., przy czym w ośmiu kasach stanowiących 15 proc. całego systemu, współczynnik wypłacalności wynosił poniżej 1 proc., a w sześciu - był ujemny.
Jak stwierdza Andrzej Dunajski, rzecznik prasowy Kasy Krajowej SKOK, „opublikowany w późnych godzinach popołudniowych raport Komisji Nadzoru Finansowego, na który wybiórczo i w tonie sensacji powołują się media w Polsce, wyraźnie rzutuje na wizerunek spółdzielczych kas oszczędnościowo-kredytowych. Wspomniany raport doprowadził do serii artykułów zawierających przekłamania, nieścisłości, a przede wszystkim manipulacji dziennikarskich. Kasa Krajowa przypomina, że na polskim rynku finansowym istnieje i funkcjonuje 55 spółdzielczych kas oszczędnościowo-kredytowych, z których każda jest osobnym podmiotem prawnym i prowadzi odrębną politykę finansową, produktową i sprzedażową, które decydują o wynikach ich działalności. Każda z nich jest indywidualnie nadzorowana przez KNF.
KNF zdecydowała się na publikację skrótowej i wybiórczej prezentacji ukazującej najważniejsze zdaniem Komisji zagadnienia dotyczące spółdzielczych kas. Prezentacja ta, z wyróżnionymi i oznaczonymi graficznie, negatywnymi opiniami na temat działalności kas stała się swoistą instrukcją dla dziennikarzy oraz źródłem pseudowiedzy i przyczyną szeregu nierzetelnych artykułów. To konsekwencja zaakcentowania i uwypuklenia w prezentacji wątpliwości KNF przy jednoczesnym braku wskazania pozytywnych aspektów działalności spółdzielczych kas.
Pełen raport KNF liczy 55 stron i zawiera podsumowanie skonsolidowanych wyników spółdzielczych kas. W opinii Kasy Krajowej także ta, przyjęta przez organ nadzorczy forma prezentacji danych dotyczących SKOK-ów budzi szereg wątpliwości. Brak precyzyjnych danych na temat jednostkowych wyników poszczególnych kas sprawia, iż przywoływanym publicznie przykładem stała się bezzasadnie największa SKOK, Kasa Stefczyka. Tymczasem na skonsolidowane wyniki spółdzielczych kas wpływają dane tych SKOK-ów, do których działalności wielokrotnie zastrzeżenia zgłaszała Kasa Krajowa, i w których interweniowała wprowadzając między innymi zarządy komisaryczne.
Obok niezrozumiałego w opinii Kasy Krajowej podejścia do przedstawienia wyników spółdzielczych kas, raport KNF zawiera błędy merytoryczne. W prezentacji (str. 8), która jak wspomniano wyżej, stała się swoistą instrukcją dla dziennikarzy, autorzy (KNF) piszą: „w portfelu kredytowym dominują kredyty mieszkaniowe, co skutkuje wzrostem ryzyka koncentracji, a także może powodować wzrost ryzyka kredytowego z uwagi na spadek cen nieruchomości”. Wskazanie to jest ewidentnym błędem. W portfelu kredytowym SKOK-ów istotną rolę odgrywają pożyczki udzielane członkom kas w celu poprawy warunków mieszkaniowych. Pożyczki udzielane w SKOK-ach do października 2012 r. to produkty finansowe z okresem spłaty do pięciu lat, nie zaś, jak w przypadku kredytów mieszkaniowych, do lat 30., a tym samym wolne od wspomnianego w prezentacji ryzyka związanego ze spadkiem cen nieruchomości (inne rodzaje zabezpieczeń).
Efektem takiej prezentacji danych w raporcie i informacji przekazywanych dziennikarzom są także publikacje wskazujące na 22-proc. udział należności przeterminowanych w portfelu Kasy Stefczyka. Porównując poziom przeterminowań w SKOK-ach do banków prowadzących porównywalną działalność detaliczną, możemy zobaczyć (na podstawie opublikowanego sprawozdania jednego z banków notowanych na giełdzie), że poziom przeterminowań w tym obszarze przekracza 39 proc.
Wątpliwości i niepokój Kasy Krajowej budzi także sposób podawania do publicznej wiadomości danych przekazanych przez poszczególne SKOK-i. 6 czerwca br. czyli dzień przed publikacją raportu media uzyskały informacje na temat zawartych w dokumencie danych. Co więcej, otrzymały dane jednostkowe, zamieszczane w audytach poszczególnych SKOK-ów, których Komisja nie podawała do publicznej wiadomości. Warto zwrócić uwagę na fakt, że wskaźnik wypłacalności SKOK na poziomie 5 proc. to wartość docelowa, która zgodnie z przepisami ma zostać osiągnięta w kwietniu 2014 r. Tymczasem już dziś wskaźnik ten wynosi średnio 4,4 proc. Raport nie wspomina przy tym o współczynniku wypłacalności, który w części kas, choćby w Kasie Stefczyka, przekraczał w 2012 r. wymagane ustawą 5 proc. KNF w swoich wyliczeniach nie uwzględnia także środków zgromadzonych w Funduszu Stabilizacyjnym Kasy Krajowej”.
Dunajski przypomina dalej: „W stosunku do wszystkich kas funkcję nadzorczą sprawowała do 26 października 2012 r. Kasa Krajowa. Funkcja nadzorcza nie jest jednak funkcją zarządczą, co błędnie, w sposób zmanipulowany usiłują przedstawić dziennikarze. W ramach swoich obowiązków KSKOK wydawała normy dopuszczalnego ryzyka w działalności kas.
Przypominamy także, że zgodnie z ideą spółdzielczych kas oszczędnościowo-kredytowych, prowadzą one swoją działalność realizując przy tym misję społeczną. To właśnie spółdzielcze kasy, zaangażowały się w pomoc konsumentom wykluczonym przez sektor bankowy i świadczą usługi finansowe tym, których banki komercyjne uznają za klientów mało atrakcyjnych.
Poziom utworzonych odpisów aktualizujących na należności przeterminowane stanowi w kasach 50 proc., co przewyższa proporcjonalnie adekwatny poziom rezerw w bankach spółdzielczych. W opinii Kasy Krajowej, tego typu działania rzutują negatywnie na wizerunek poszczególnych SKOK-ów, w szczególności tych, które notują dobre wyniki.
Przypominamy, że nowelizacja ustawy o SKOK z 19 kwietnia 2013 r. zakłada, iż z chwilą jej wejścia w życie rozpocznie się wdrożenie docelowego systemu ochrony depozytów w kasach za pośrednictwem Bankowego Funduszu Gwarancyjnego (BFG). Zgodnie z przepisem art. 43 ust. 2 ustawy o NBP w przypadku zagrożenia płynności spółdzielczych kas oszczędnościowo-kredytowych, NBP może udzielić Kasie Krajowej kredytu na zasilenie funduszu stabilizacyjnego zapewniającego poprawne funkcjonowanie kas. Zaznaczamy jednak, że na dzień dzisiejszy nie ma konieczności uruchamiania tej procedury” kończy rzecznik.
{jumi [*9]}
