Biznes 6 min lektury executive

Kary osobiste UOKiK dla członków zarządu. Ile wynosi sankcja za zmowę i czy polisa D&O chroni menedżera?

Kary osobiste UOKiK dla członków zarządu. Ile wynosi sankcja za zmowę i czy polisa D&O chroni menedżera?
Sala posiedzeń zarządu i gabinet kadry C-level objęte zaostrzonymi kontrolami organów antymonopolowych UOKiK. Fot. Wikimedia Commons / CC BY-SA.
EXECUTIVE BRIEF Kluczowe wnioski dla zarządu • Raport rynkowy
  • Główny wymiar analityczny: Zaostrzone kontrole UOKiK wywołują panikę wśród kadry zarządzającej. Za udział w zmowach przetargowych i porozumieniach cenowych menedżerom grożą osobiste kary do 5...
  • Wymiar strategiczny i operacyjny: Fikcja polis D&O. Dlaczego menedżer płaci z majątku prywatnego? oraz Program Leniency: Wyścig po bezkarność w zarządzie.
  • Rekomendacja dla kadry zarządzającej: Materiał sektorowy (Biznes). Szacowany czas zapoznania: 6 min lektury executive.

Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów (UOKiK) coraz agresywniej korzysta z uprawnień przyznanych w ramach unijnej dyrektywy ECN+. Członkowie zarządów i dyrektorzy handlowi nie mogą już ukryć się za osobowością prawną spółki: za udział w porozumieniach ograniczających konkurencję i zmowach przetargowych grożą im osobiste sankcje finansowe sięgające 5 mln zł. Prawnicy ostrzegają: korporacyjne polisy D&O nie chronią przed karą urzędu, a próba sfinansowania jej przez firmę stanowi przestępstwo.

Czasy, gdy ryzyko antymonopolowe wpisywano po prostu w bilans spółki jako potencjalną rezerwę finansową, definitywnie minęły. Prezes UOKiK Tomasz Chróstny regularnie uruchamia procedury przeszukań o świcie (tzw. dawn raids) z udziałem funkcjonariuszy Policji. Inspektorzy zabezpieczają prywatne i służbowe smartfony, laptopy, korespondencję na szyfrowanych komunikatorach (WhatsApp, Signal) oraz bazy pocztowe. W celowniku urzędu znajdują się nie tylko wielkie przetargi infrastrukturalne, ale także lokalne rynki dystrybucji, zmowy cenowe w e-commerce oraz nieformalne porozumienia w branży budowlanej i IT.

METRYKA PRAWNA & COMPLIANCE

📊 Wskaźniki i ekspozycja menedżerów na ryzyko kar UOKiK

do 5 mln zł
Maksymalna wysokość kary finansowej nakładanej bezpośrednio na członka zarządu lub dyrektora.
do 10% obrotu
Sankcja nakładana równolegle na spółkę kapitałową za praktyki ograniczające konkurencję.
0 PLN
Kwota z polisy D&O możliwa do przeznaczenia na pokrycie kary UOKiK (bezwzględny zakaz refundacji przez firmę).
100% redukcji
Zwolnienie z sankcji w programie Leniency dla pierwszego menedżera, który ujawni dowody istnienia kartelu.

Fikcja polis D&O. Dlaczego menedżer płaci z majątku prywatnego?

Wielu menedżerów szczebla C-level żyje w złudnym poczuciu bezpieczeństwa, wierząc, że przed jakimikolwiek konsekwencjami finansowymi chroni ich ubezpieczenie odpowiedzialności cywilnej władz spółki (Directors & Officers). Praktyka orzecznicza i przepisy kodeksowe są jednak bezlitosne: polisa D&O pokrywa koszty obrony prawnej i doradztwa procesowego, ale w żadnym wypadku nie może pokryć samej kary administracyjnej nałożonej przez UOKiK. Co więcej, zgodnie z art. 106b ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, przedsiębiorca ma bezwzględny zakaz pokrywania kary nałożonej na osobę zarządzającą lub zwracania jej równowartości w jakiejkolwiek formie (np. premii specjalnej czy fikcyjnej faktury doradczej). Naruszenie tego zakazu rodzi odpowiedzialność karną i karnoskarbową dla wszystkich uczestników transakcji.

Oznacza to, że egzekucja kary do 5 mln zł kierowana jest wprost do prywatnego majątku menedżera – jego rachunków bankowych, nieruchomości czy portfela inwestycyjnego. W przypadku wykrycia koordynacji ofert w zamówieniach publicznych prokuratura może dodatkowo postawić zarzuty z art. 305 Kodeksu karnego (udaremnienie lub utrudnienie przetargu publicznego), co grozi karą pozbawienia wolności do lat 3.

ETAP I • DAWN RAID

Przeszukanie o świcie z asystą Policji

Inspektorzy UOKiK wchodzą do siedziby spółki oraz domów prywatnych menedżerów; zabezpieczenie nośników, kopiowanie danych w chmurze i przesłuchania świadków.

ETAP II • ZARZUTY I LENIENCY

Postawienie zarzutów osobom zarządzającym

Otwarcie formalnego postępowania przeciwko menedżerom z imienia i nazwiska; uruchomienie wyścigu po status świadka koronnego (program Leniency).

ETAP III • DECYZJA I EGZEKUCJA

Wydanie decyzji karnej i wpis do rejestru

Nałożenie kar pieniężnych z rygorem natychmiastowej wykonalności, publikacja nazwisk w komunikacie publicznym i potencjalny zakaz pełnienia funkcji w zarządach.

Program Leniency: Wyścig po bezkarność w zarządzie

Jedynym skutecznym ratunkiem dla menedżera uwikłanego w nielegalne porozumienie jest program Leniency. Prawo gwarantuje całkowitą bezkarność temu podmiotowi lub osobie fizycznej, która jako pierwsza zgłosi się do Prezesa UOKiK i przedstawi nieznane dotąd dowody na istnienie zmowy. W polskim biznesie mechanizm ten tworzy klasyczny dylemat więźnia: w momencie gdy w firmie pojawiają się pierwsze sygnały o zainteresowaniu urzędu, rozpoczyna się nerwowy wyścig między zarządem a dyrektorami handlowymi o to, kto pierwszy złoży wniosek o status świadka koronnego.

Nowe realia egzekucyjne wpisują się w szerszy trend zaostrzania dyscypliny korporacyjnej, obok odpowiedzialności osobistej zarządów w ramach dyrektywy NIS 2 oraz rygorystycznego unijnego podatku wyrównawczego Pillar 2. Zarządzanie ryzykiem compliance przestaje być domeną działów prawnych, a staje się sprawą osobistego bezpieczeństwa majątkowego członków zarządu. Warto przy tym pamiętać o społecznych i rynkowych skutkach karteli, szeroko opisywanych w materiałach konsumenckich Kurier365.pl, gdzie zmowy cenowe uderzają w portfele milionów odbiorców.

REGULATOR ANTYMONOPOLOWY

Tomasz Chróstny • Prezes UOKiK

Konsekwentnie zaostrza politykę kar osobistych dla menedżerów, łącząc kontrole przetargowe z zaawansowaną analityką algorytmiczną i asystą służb śledczych.

RYNEK UBEZPIECZEŃ • POLISY D&O

Polska Izba Ubezpieczeń i Ubezpieczyciele D&O

Towarzystwa ubezpieczeniowe wprowadzają do umów D&O bezwzględne klauzule wyłączające pokrycie kar antymonopolowych, ograniczając ochronę wyłącznie do kosztów adwokackich.

Standard Weryfikacji Redakcyjnej BiznesCiti.com

Zespół Analityczny BiznesCiti.com

Materiał opracowany i zweryfikowany w oparciu o oficjalne komunikaty KNF, raporty giełdowe ESPI, dane GUS/NBP oraz depesze agencyjne ISBnews. Masz komentarz ekspercki lub komunikat ze spółki?

Kontakt z redakcją →
PULS RYNKU BIZNESCITI Aktualizacja: 19.11.2026 21:30

Monitor Instytucjonalny i Giełdowy

Własne depesze faktograficzne BiznesCiti.com na bazie komunikatów KNF, raportów ESPI / PAP Biznes, ocen Moody's, S&P Global i Fitch, decyzji Fed, EBC, MFW oraz analiz Financial Times, Bloomberg i The Economist.

Moody's Ratings
19.11 19:45

Agencja Moody's obniżyła perspektywę ratingu dla Catholic Health, wskazując na zacieśniającą się sytuację gotówkową i wyzwania finansowe. Decyzja odzwierciedla rosnące ryzyko.

PAP Biznes / ESPI
18.11 23:20

HONEY PAYMENT GROUP SA (26/2026) Nałożenie na emitenta kary pieniężnej lub innego środka dyscyplinującego przez Organizatora Alternatywnego Systemu lub nałożeniu sankcji…

Wall Street Journal
19.11 19:01

Główne indeksy giełdowe w USA, w tym Dow Jones, odnotowały spadki, co zbiegło się z rozpoczęciem handlu akcjami Anthropic, firmy z sektora AI.