Bezpieczeństwo energetyczne w Polsce, rola krajowego przemysłu w strategicznych inwestycjach oraz odporność systemu żywnościowego — te trzy obszary zdominowały debaty II Forum Bezpieczeństwa Polski 2026, które odbyło się na Uniwersytecie Warszawskim. Wnioski formułowali przedstawiciele administracji, spółek strategicznych i środowiska naukowego.
Wydarzenie zorganizowała Fundacja FAPA przy współudziale Fundacji im. XBW Ignacego Krasickiego oraz Fundacji „Instytut Bezpieczeństwa Europejskiego". Partnerem głównym była Polska Fundacja Narodowa, partnerem strategicznym — Polska Spółka Gazownictwa, a patronem instytucjonalnym Uniwersytet Warszawski. Tematyka forum nawiązywała do wielosektorowego podejścia do bezpieczeństwa, rozwijanego m.in. w trakcie polskiej prezydencji w Radzie Unii Europejskiej w 2025 r., obejmującego nie tylko obronność, ale i odporność systemu energetycznego, surowcowego i żywnościowego.
Wcześniejsza, czerwcowa inauguracja cyklu poświęcona była bezpieczeństwu energetycznemu i ekonomicznemu. Wzięli w niej udział m.in. dr Marek Sawicki, Marszałek Senior Sejmu RP, prof. dr hab. Marcin Wiącek, Rzecznik Praw Obywatelskich, Michał Szczerba, poseł do Parlamentu Europejskiego, oraz Bartosz Kublik, Prezes Banku Ochrony Środowiska. Więcej o poprzedniej edycji przeczytasz w relacji z pierwszego Forum Bezpieczeństwa Polski 2026 na łamach BiznesCiti.
Bezpieczeństwo energetyczne w Polsce wymaga sprawnych sieci i magazynów energii
Pierwsza debata skupiła się na strukturalnych wyzwaniach systemu energetycznego. Udział wzięli Konrad Wojnarowski, podsekretarz stanu w Ministerstwie Energii; Roman Warchoł, wiceprezes zarządu TAURON Nowe Technologie; Józef Matysiak, zastępca prezesa Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej; oraz prof. dr hab. Mariusz Maciejczak ze Szkoły Głównej Gospodarstwa Wiejskiego. Moderatorem był Jakub Kurasz, koordynator ds. otoczenia zewnętrznego w Centrum Transformacji Energetycznej przy Wydziale Prawa i Administracji UW, a zarazem dyrektor ds. komunikacji w PwC Polska.
Uczestnicy zgodnie podkreślali, że odporny system energetyczny to nie tylko nowe moce wytwórcze. Potrzebne są sprawne sieci przesyłowe, zintegrowane magazyny energii i infrastruktura zdolna do działania w czasie kryzysu — a nie tylko w warunkach komfortu operacyjnego.
„Z naszego punktu widzenia istotne są trzy filary tych zmian: po pierwsze dobre strategie, po drugie właściwa legislacja i po trzecie odpowiednie finansowanie."
— Konrad Wojnarowski, podsekretarz stanu w Ministerstwie Energii
Energetyka rozproszona — oparta na lokalnych instalacjach OZE, biogazie, biometanie i społecznościach energetycznych — zyskała w tej debacie szczególną uwagę. Zdecentralizowany model zasilania jest strukturalnie trudniejszy do sparaliżowania niż system uzależniony od kilku dużych źródeł. Lokalne instalacje mogą zwiększać samowystarczalność gmin, gospodarstw rolnych i przedsiębiorstw, jednocześnie ograniczając ryzyko systemowych awarii.
Józef Matysiak z NFOŚiGW mówił o programie dotyczącym magazynów energii o wartości 4 mld zł. Dyskutowano także o wsparciu dla transformacji ciepłownictwa i programie „Energia dla Wsi". Osobnym wątkiem były surowce krytyczne — prelegenci wskazywali, że Polska powinna nie tylko pozyskiwać niezbędne zasoby, ale i rozwijać krajowe przetwórstwo oraz odzysk surowców ze zużytych urządzeń elektronicznych i instalacji.
Local content w Polsce: nie chodzi tylko o flagę, lecz o zasoby i podatki
Druga debata dotyczyła roli krajowych firm w realizacji strategicznych inwestycji. Do stołu zasiedli Grzegorz Wrona, podsekretarz stanu w Ministerstwie Aktywów Państwowych; Urszula Pasławska, posłanka i przewodnicząca sejmowej Komisji Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa; Wojciech Trojanowski, członek zarządu STRABAG; oraz Wojciech Kowalski, członek zarządu Polskiej Spółki Gazownictwa. Rozmowę prowadził Hubert Biskupski, zastępca redaktora naczelnego „Super Expressu".
Paneliści wyraźnie odrzucili uproszczony podział na firmy „polskie" i „zagraniczne". Kluczowe kryteria to: lokalne zatrudnienie, odprowadzane podatki, kooperacja z polskimi dostawcami i zdolność do rozwijania kompetencji w kraju — bez względu na strukturę kapitałową spółki.
„Local content to jest odwaga w wykorzystywaniu zasobów, które są w Polsce."
— Grzegorz Wrona, podsekretarz stanu w Ministerstwie Aktywów Państwowych
Posłanka Urszula Pasławska akcentowała kwestię zatrzymania wartości dodanej w kraju. Polska eksportuje surowce w stanie nieprzetworzonym, co drastycznie ogranicza uzyskiwane przychody — zarówno dla eksporterów, jak i dla budżetu państwa.
„Z mojej perspektywy local content to jest przede wszystkim zadbanie o to, aby kompetencje i surowce nieprzetworzone nie wyjeżdżały z Polski, ponieważ nie da się dużo zarobić na surowcach nieprzetworzonych, które dzisiaj eksportujemy."
— Urszula Pasławska, przewodnicząca sejmowej Komisji Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa
Wojciech Trojanowski ze STRABAG rozszerzył perspektywę o wymiar globalnej konkurencyjności. Firma obecna lokalnie — inwestująca w zasoby, ludzi i relacje z samorządem — buduje przewagę, którą może następnie skalować na rynkach zagranicznych.
„Dla mnie firma lokalna i firma polska to jest taka, która ma tutaj zasoby, ma tutaj potencjał, zatrudnia polskich pracowników, odprowadza w Polsce podatki, jest partnerem lokalnych społeczności. To pozwoli jej w sposób mądry konkurować lokalnie i być może globalnie."
— Wojciech Trojanowski, członek zarządu STRABAG Sp. z o.o.
Wojciech Kowalski z Polskiej Spółki Gazownictwa podał konkretne dane: według szacunków spółki średni poziom spełnienia sześciu kryteriów local content przekracza w PSG 93 proc. Spółka prowadzi ponadto szkolenia dla wykonawców i wdraża instrumenty poprawiające ich płynność finansową — co ma szczególne znaczenie dla mniejszych podwykonawców realizujących duże kontrakty infrastrukturalne.
Uczestnicy zwracali też uwagę na systemową lukę w zamówieniach publicznych: kryterium najniższej ceny często eliminuje oferty firm zapewniających wyższe standardy bezpieczeństwa dostaw i trwalsze korzyści dla krajowej gospodarki. Postulowano, by duzi zamawiający publicznie ogłaszali plany inwestycyjne z dużym wyprzedzeniem, tak aby wykonawcy zdążyli nabyć technologie i wyspecjalizować kadrę.
Rolnictwo bez wody nie istnieje — wnioski z debaty o bezpieczeństwie żywnościowym
Trzecia debata, poświęcona bezpieczeństwu żywnościowemu, zgromadziła najszersze grono prelegentów. Uczestniczyli w niej Adam Nowak, podsekretarz stanu w Ministerstwie Rolnictwa i Rozwoju Wsi; Wojciech Legawiec, prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa; Leszek Świętochowski, prezes zarządu Krajowej Grupy Spożywczej; Marta Ślubowska, dyrektor Działu Prawnego i Compliance Grupy LipCo Foods; prof. Adam Niewiadomski, prorektor Uniwersytetu Warszawskiego; Bożena Wróblewska, prezes Centrum Promocji Krajowej Izby Gospodarczej; oraz Wojciech Pomajda, wiceprezes zarządu Agro Aplikacje. Moderatorem ponownie był Hubert Biskupski.
Centralnym tematem stał się dostęp do wody. Zmiany klimatyczne — coraz częstsze susze przeplatane gwałtownymi powodziami — tworzą środowisko permanentnej niepewności dla producentów rolnych. Wiceminister Adam Nowak nie pozostawił wątpliwości co do rangi problemu.
„Bez dostępu do wody i bez stabilnych warunków klimatycznych, pogodowych, rolnictwo, niezależnie czy mówimy o produkcji roślinnej, czy zwierzęcej, w Polsce nie będzie miało możliwości funkcjonowania. To uznaję za wyzwanie numer jeden."
— Adam Nowak, podsekretarz stanu w Ministerstwie Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Wojciech Legawiec podał, że od 2010 r. do końca 2025 r. ARiMR wypłaciła 23 mld zł pomocy kryzysowej, z czego 7,3 mld zł wynikało bezpośrednio z anomalii pogodowych. Prelegenci podkreślali, że reaktywna pomoc po suszy lub powodzi nie zastępuje inwestycji zapobiegawczych w retencję, systemy nawadniania i cyfrowe narzędzia monitorowania warunków atmosferycznych.
Debata objęła również kwestię warunków konkurencji na rynku wewnętrznym i eksportowym. Omówiono nowe rynki zbytu dla polskich producentów żywności, przyszłość wspólnej polityki rolnej UE oraz potencjalne skutki integracji Ukrainy z Unią Europejską dla polskiego sektora rolno-spożywczego — zarówno w kontekście konkurencji cenowej, jak i możliwości kooperacji łańcuchów dostaw.
Cykl debat trwa — III Forum zaplanowane na wrzesień 2026
Debaty o bezpieczeństwie surowcowym realizowane w ramach Forum wpisują się w szerszy trend odbudowy strategicznej autonomii państw europejskich po doświadczeniach kryzysu energetycznego z lat 2022–2023. Organizatorzy podkreślają, że celem cyklu jest stworzenie platformy regularnego dialogu administracji, biznesu i nauki — nie jednorazowego panelu, lecz trwałej instytucji rekomendacyjnej.
III Forum Bezpieczeństwa Polski 2026, zaplanowane na wrzesień, będzie kolejną odsłoną cyklu. Organizatorzy chcą, aby każda edycja kończyła się konkretnymi rekomendacjami dla decydentów, a nie wyłącznie ogólnymi wnioskami. Pełne nagranie z pierwszej debaty II Forum dostępne jest na kanale Fundacji im. XBW Ignacego Krasickiego w serwisie YouTube.
Zobacz także
Najczęściej zadawane pytania o bezpieczeństwo energetyczne w Polsce i Forum 2026
Czym jest bezpieczeństwo energetyczne w Polsce i dlaczego jest ważne w 2026 r.?
Bezpieczeństwo energetyczne oznacza zdolność państwa do niezakłóconego zaspokajania potrzeb energetycznych — zarówno w codziennych warunkach, jak i w sytuacjach kryzysowych. W 2026 r. temat nabrał szczególnej wagi po doświadczeniach kryzysu energetycznego z lat 2022–2023 oraz w kontekście przyspieszonej transformacji klimatycznej i geopolitycznej destabilizacji rynku surowców. Eksperci z II Forum Bezpieczeństwa Polski wskazywali, że kluczem do odporności systemu są sprawne sieci przesyłowe, magazyny energii i energetyka rozproszona oparta na lokalnych źródłach.
Co oznacza local content i jakie kryteria stosuje Polska Spółka Gazownictwa?
Local content to stopień, w jakim realizacja inwestycji angażuje lokalne zasoby: pracowników, podwykonawców, dostawców i infrastrukturę podatkową danego kraju. Podczas II Forum podkreślano, że nie chodzi wyłącznie o polskie pochodzenie kapitału właścicielskiego firmy — liczy się to, czy przedsiębiorstwo działa w Polsce, zatrudnia Polaków i odprowadza tu podatki. Polska Spółka Gazownictwa stosuje sześć kryteriów local content; według szacunków spółki średni poziom ich spełnienia przekracza 93 proc.
Dlaczego dostęp do wody to wyzwanie numer jeden dla polskiego rolnictwa?
Zmiany klimatyczne prowadzą do coraz częstszych i dotkliwszych susz, które bezpośrednio zagrażają produkcji roślinnej i zwierzęcej. Adam Nowak, wiceminister rolnictwa, na II Forum Bezpieczeństwa Polski 2026 uznał brak dostępu do wody za największe wyzwanie dla bezpieczeństwa żywnościowego Polski. Skala problemu widoczna jest w danych ARiMR: od 2010 do końca 2025 r. agencja wypłaciła łącznie 23 mld zł pomocy kryzysowej, z czego 7,3 mld zł wynikało z anomalii pogodowych. Eksperci postulowali inwestycje w retencję, systemy nawadniania i narzędzia cyfrowego monitorowania warunków agrometeorologicznych.
Kto organizuje Forum Bezpieczeństwa Polski i ile edycji zaplanowano na 2026 r.?
Organizatorem jest Fundacja FAPA we współpracy z Fundacją im. XBW Ignacego Krasickiego i Fundacją „Instytut Bezpieczeństwa Europejskiego". W 2026 r. zaplanowano co najmniej trzy edycje: pierwsza (inauguracyjna, poświęcona energetyce i ekonomii) odbyła się w czerwcu, druga — w lipcu na Uniwersytecie Warszawskim, trzecia zapowiedziana jest na wrzesień. Celem cyklu jest wypracowanie rekomendacji dla decydentów dotyczących odporności strategicznych sektorów państwa.
Jakie programy NFOŚiGW wspierają transformację energetyczną i magazyny energii w Polsce?
Podczas pierwszej debaty II Forum Józef Matysiak, zastępca prezesa NFOŚiGW, poinformował o programie wsparcia budowy magazynów energii o wartości 4 mld zł. Dyskutowano również o planowanym programie transformacji ciepłownictwa oraz o programie „Energia dla Wsi", który ma zwiększać samowystarczalność energetyczną obszarów wiejskich poprzez lokalne instalacje OZE, biogaz i biometan.
