Najnowsza analiza Federal Reserve Bank of Dallas kreśli niepokojące scenariusze dla światowej gospodarki na wypadek eskalacji konfliktu na Bliskim Wschodzie. Potencjalne zamknięcie Cieśniny Ormuz odcięłoby od rynków blisko 20% globalnych dostaw ropy, wywołując szok cenowy i spowolnienie wzrostu PKB na niespotykaną dotąd skalę.
Konflikt militarny na Bliskim Wschodzie, który według hipotetycznego scenariusza analityków wybuchł pod koniec lutego 2026 roku, rodzi poważne obawy o stabilność globalnych dostaw ropy. Jak wynika z analizy opublikowanej na portalu Federal Reserve Bank of Dallas, kluczowym punktem zapalnym jest ewentualna blokada Cieśniny Ormuz, przez którą transportowana jest większość ropy z Zatoki Perskiej. Taki rozwój wydarzeń byłby równoznaczny z paraliżem produkcyjnym w regionie, ponieważ lokalne magazyny szybko by się zapełniły, zmuszając producentów do wstrzymania wydobycia.
Utrata dostępu do blisko 20% światowych zasobów ropy, z czego aż 80% trafia na rynki azjatyckie, zmusiłaby importerów do poszukiwania alternatywnych źródeł. To z kolei wywołałoby gwałtowną presję na wzrost cen surowca na całym świecie. Skutki takiego szoku podażowego byłyby znacznie dotkliwsze niż w przypadku poprzednich kryzysów naftowych.
Skala zagrożenia bez precedensu w historii
Historyczne kryzysy naftowe, takie jak te po wojnie Jom Kipur w 1973 roku, rewolucji w Iranie w 1979 roku czy wojnie w Zatoce Perskiej w 1990 roku, wiązały się z usunięciem z rynku od 4% do nieco ponad 6% globalnych dostaw. Obecnie analizowany scenariusz zakłada wstrzymanie dostaw na poziomie niemal 20%, co czyni to wydarzenie od trzech do pięciu razy potężniejszym w skutkach. To pierwszy raz, gdy analitycy na taką skalę modelują konsekwencje całkowitej blokady cieśniny.
Nowe badania Fed formalnie modelują, jak ryzyko geopolityczne wpływa na ceny ropy i globalne wahania gospodarcze. Model uwzględnia fakt, że nawet sama obawa przed przerwaniem dostaw może wywołać gwałtowny wzrost cen i globalną kontrakcję gospodarczą, niezależnie od tego, czy czarny scenariusz faktycznie się zmaterializuje.
Jak zamknięcie Cieśniny Ormuz wpływa na ceny ropy i PKB?
Analitycy z Dallas Fed przyjęli w swoim modelu, że do blokady dochodzi w drugim kwartale 2026 roku. Już sam ten fakt, przy założeniu, że potrwa ona co najmniej jeden kwartał, spowodowałby wzrost średniej ceny ropy WTI do 98 dolarów za baryłkę. Jednocześnie globalny wzrost realnego PKB obniżyłby się o 2,9 punktu procentowego w ujęciu rocznym. Skutki dla światowej gospodarki, w tym wpływ na ceny ropy z Iranu, byłyby odczuwalne natychmiastowo.
Dalszy rozwój sytuacji zależy od czasu trwania blokady:
- Blokada jednokwartalna: Po wznowieniu transportu cena ropy spada do 68 dolarów, a wzrost PKB odbija o 2,2 p.p. Mimo to, poziom realnego PKB na koniec 2026 roku pozostaje o 0,2% niższy niż przed kryzysem.
- Blokada dwukwartalna: Cena ropy rośnie dalej, do 115 dolarów za baryłkę w trzecim kwartale, a wzrost PKB staje się dodatni dopiero w czwartym kwartale.
- Blokada trzykwartalna: To najczarniejszy scenariusz, w którym cena ropy sięga 132 dolarów pod koniec roku, a wzrost gospodarczy pozostaje ujemny przez cały 2026 rok. Spadek globalnego realnego PKB w ujęciu rok do roku mógłby wynieść nawet 1,3 punktu procentowego.
Potencjalne drogi wyjścia i łagodzenia kryzysu
Analitycy wskazują, że kluczowym parametrem jest wielkość niedoboru ropy na rynku. Zmniejszenie go z 20% do 10% złagodziłoby spadek globalnego PKB niemal o połowę. Istnieje kilka potencjalnych sposobów na częściowe ominięcie blokady, choć każdy z nich obarczony jest ryzykiem.
Jedną z opcji jest zwiększenie przez Arabię Saudyjską przepływu ropy rurociągiem Wschód-Zachód do portu nad Morzem Czerwonym. Pozwoliłoby to na przekierowanie około jednej piątej zablokowanych dostaw. Problemem jest jednak fakt, że zarówno port, jak i szlaki morskie na Morzu Czerwonym znajdują się w zasięgu rakiet z Iranu i Jemenu. Innym rozwiązaniem jest krótki rurociąg w Zjednoczonych Emiratach Arabskich, omijający cieśninę, jednak jego infrastruktura już wcześniej była celem ataków.
Możliwe są również rozwiązania dyplomatyczne, takie jak negocjowanie przez poszczególne kraje, np. Chiny czy Indie, umów z Iranem pozwalających na bezpieczny przepływ ich tankowców. Ostatecznym, choć ryzykownym scenariuszem, jest wznowienie transportu w nieprzyjaznym środowisku, podobnie jak miało to miejsce podczas "wojny tankowców" w latach 80. Kluczowym wnioskiem z modelu Fed jest to, że nawet częściowe przywrócenie przepływu ropy mogłoby znacząco złagodzić uderzenie w globalną gospodarkę.
Zobacz także
)
)
Zamknięcie Cieśniny Ormuz – najczęściej zadawane pytania
Jakie są bezpośrednie skutki gospodarcze zamknięcia Cieśniny Ormuz?
Bezpośrednim skutkiem jest odcięcie od rynku blisko 20% globalnych dostaw ropy naftowej. Prowadzi to do gwałtownego wzrostu cen surowca na całym świecie, co z kolei przekłada się na wyższe koszty transportu i produkcji. W efekcie, według analizy Fed, globalny wzrost gospodarczy (PKB) ulega znacznemu spowolnieniu, a w pesymistycznych scenariuszach może dojść do globalnej recesji.
O ile może wzrosnąć cena ropy naftowej w przypadku blokady cieśniny?
Model Federal Reserve Bank of Dallas pokazuje, że nawet jednokwartalna blokada podniosłaby cenę ropy WTI do około 98 dolarów za baryłkę. Jeśli zamknięcie Cieśniny Ormuz trwałoby dłużej, ceny mogłyby eskalować dalej – do 115 dolarów przy blokadzie dwukwartalnej i aż do 132 dolarów, jeśli potrwałaby trzy kwartały.
Czy istnieją alternatywne szlaki transportu ropy z Zatoki Perskiej?
Tak, istnieją ograniczone alternatywy. Arabia Saudyjska może przekierować część swojej ropy rurociągiem do portu nad Morzem Czerwonym, a ZEA posiadają rurociąg omijający cieśninę. Obie te trasy mają jednak ograniczoną przepustowość i są narażone na ataki militarne. Inne opcje to umowy dyplomatyczne na przepuszczanie tankowców lub ryzykowny transport w warunkach wojennych.
