Wypowiedź ekspercka 4 min lektury executive

Pod presją i wbrew presji Gazpromu

Kamil Gieroba Dział: Wypowiedź ekspercka
Pod presją i wbrew presji Gazpromu
EXECUTIVE BRIEF Kluczowe wnioski dla zarządu • Raport rynkowy
  • Główny wymiar analityczny: Odtajniony po latach i przedstawiony opinii publicznej dopiero w mijającym tygodniu raport NIK z 2013 r. „o wynikach kontroli zawierania umów gazowych...
  • Wymiar strategiczny: Weryfikacja modeli biznesowych, ekspozycji ryzyka oraz zgodności z otoczeniem prawno-podatkowym.
  • Rekomendacja dla kadry zarządzającej: Materiał sektorowy (Wypowiedź ekspercka). Szacowany czas zapoznania: 4 min lektury executive.

fot. Pexels.com

Odtajniony po latach i przedstawiony opinii publicznej dopiero w mijającym tygodniu raport NIK z 2013 r. „o wynikach kontroli zawierania umów gazowych oraz o realizacji inwestycji – terminal LNG w Świnoujściu” wykazał, że w latach 2010-2017 Polska straciła niemal 1,5 mld zł.

Stało się tak wskutek zapisów tzw. kontraktu jamalskiego z Gazpromem wynegocjowanych w imieniu rządu Donalda Tuska, przez psl-owskiego wicepremiera Waldemara Pawlaka.

Jak przyznał podczas konferencji prasowej min. Piotr Naimski, pełnomocnik rządu ds. strategicznej infrastruktury energetycznej, podpisanie polsko-rosyjskiej umowy oznaczało – oprócz niemal całkowitej utraty zysków z tranzytu rosyjskiego gazu przez Polskę do krajów zachodnioeuropejskich - utratę kontroli przez nasz kraj nad polsko-rosyjską spółką Europolgaz, pobierającą wpływy z opłat za przesyłanie gazu rurociągiem jamalskim (dopiero od 2015 r. PGNiG, po odkupieniu 4-proc. udziałów spółki Bartimpex w Europolgazie, przejął nad nim kontrolę, posiadając w tej spółce łącznie 52 proc. udziałów – pozostałe 48 proc. należy do Gazpromu). Co gorsza, w przekonaniu Naimskiego, taki kształt kontraktu jamalskiego „utrwalił zależność strony polskiej od Gazpromu” w zakresie przesyłu rosyjskiego gazu. A ponadto spowodował „wstrzymanie projektów dywersyfikacyjnych”, zapewniających Polsce możliwość pozyskiwania gazu z różnych kierunków – nie wyłącznie z Rosji.

- Tymczasem wicepremier Pawlak zdecydował w trakcie negocjacji z Rosjanami, że Polsce wystarczy za tranzyt gazu przez nasz kraj na Zachód kwota zaledwie 21 mln zł rocznie, tj. ok. 10 razy mniej niż za tranzyt rosyjskiego gazu pobierają np. Ukraińcy – zauważył min. Naimski. A jednocześnie rząd kierowany przez obu polityków chciał „przedłużyć dostawy rosyjskiego gazu aż do 2037 r.”. – Tym samym rezygnował z innych źródeł dostaw. Oznaczałoby to, że przez kolejnych 15 lat (od 2022 r., gdy kończył się negocjowany kontrakt) plany dywersyfikacji źródeł gazu sprowadzanego do naszego kraju okazałyby się nie do zrealizowania – dodał minister.

W dodatku ówczesny polski rząd w kolejnych negocjacjach z Gazpromem po 2010 r. w ogóle pomijał temat ewentualnej obniżki cen sprowadzanego do nas (po cenach dużo wyższych niż do krajów zachodnioeuropejskich) z Rosji błękitnego paliwa. Ostatecznie więc zabrakło logicznego powodu, by przedłużać kontrakt jamalski aż do 2037 r. Tym bardziej, gdy okazało się, że taka opcja nie byłaby zgodna z prawem unijnym. – Paradoksalnie, ale tak naprawdę dopiero pod naciskiem Unii strona polska zrezygnowała z przedłużania kontraktu – uważa minister Naimski.

Jego zdaniem odpowiedzialność polityczną za kontrakt jamalski wynegocjowany w 2010 r. ponoszą: ówczesny premier Donald Tusk oraz wicepremier i minister gospodarki, Waldemar Pawlak.
Co prawda w efekcie działań tego ostatniego „na szczeblu rządowym oraz PGNiG – na poziomie korporacyjnym w latach 2006-2011 zabezpieczono dostawy gazu z importu” – napisali w 2013 r. autorzy raportu NIK. Jednak „w całym tym okresie Polska pozostawała pod silną presją z powodu monopolistycznej pozycji Gazpromu jako dostawcy gazu do Polski. Z tego względu oraz w wyniku nieprzygotowania merytorycznego polskich negocjatorów podczas rokowań w 2009-2010 nie udało się poprawić warunków importu gazu mimo przyznania znacznych korzyści stronie rosyjskiej” – dodaje NIK.

Na szczęście obecne władze odwróciły – zdawałoby się do tej pory nieuniknioną – tendencję do pozostawania w zależności Polski od dostaw gazu z „jedynie słusznego” kierunku, tj. z Rosji. Ten swoisty PRL-bis już nie wróci.

Wszystko wskazuje, że do 2022 r., kiedy wreszcie zakończy się kontrakt jamalski z 2010 r., zakończy się rozbudowa gazoportu w Świnoujściu, mogącego wówczas obsługiwać roczne dostawy gazu LNG o wielkości 7,5 mld m3, a także budowa gazociągu z Norwegii przez Danię do Polski, zapewniającego roczne dostawy gazu w wysokości do 10 mld m3. Łącznie z krajowymi zasobami błękitnego paliwa (rocznie 3-4 mld m3) wystarczy go wtedy do pełnego zaspokojenia krajowych potrzeb, jak i eksportu. Oznacza to, że gaz rosyjski na długie lata nie będzie już nam potrzebny.

Standard Weryfikacji Redakcyjnej BiznesCiti.com

Zespół Analityczny BiznesCiti.com

Materiał opracowany i zweryfikowany w oparciu o oficjalne komunikaty KNF, raporty giełdowe ESPI, dane GUS/NBP oraz depesze agencyjne ISBnews. Masz komentarz ekspercki lub komunikat ze spółki?

Kontakt z redakcją →

Komentarze Praktyków i Doradców Gospodarczych

Wszystkie ekspertyzy w Hubie Opinii →

Powiązane analizy dla zarządów

Więcej w dziale →
PULS RYNKU BIZNESCITI Aktualizacja: 14.11.2026 22:40

Monitor Instytucjonalny i Giełdowy

Własne depesze faktograficzne BiznesCiti.com na bazie komunikatów KNF, raportów ESPI / PAP Biznes, ISBnews, GUS i NBP.

Puls Biznesu
14.11 20:07

Jakie tematy gospodarcze przyciągnęły uwagę młodego pokolenia ekonomistów? Zainteresowały ich przede wszystkim mechanizmy giełdy, geopolityczne koszty wojen, psychologia długu oraz…

PAP Biznes / ESPI
14.11 18:48

MADKOM SA (22/2026) Inne informacje

PB Inwestor
14.11 18:40

Łukasz Prokopiuk, analityk DM BOŚ, obniżył z "kupuj" do "sprzedaj" rekomendację dla akcji Grupy Azoty tłumacząc to znacznym pogorszeniem otoczenia makroekonomicznego.

Puls Biznesu
14.11 18:16

Odmowa podpisania ustawy oznacza faktyczne wyrzucenie jej do kosza, żadna rządowa większość nie ma przecież szans na zebranie do przełamania weta trzech piątych poselskich głosów.

PB Inwestor
14.11 17:00

Rada dyrektorów Nvidii wybrała Colette Kress na tymczasową prezeskę w momencie, w którym firma zmaga się ze skutkami rezygnacji Jensena Huanga w obliczu skandalu z udziałem…

PB Inwestor
14.11 14:00

Tomasz Rodak, analityk z Domu Maklerskiego BOŚ, obniżył o 41 proc. do 506 zł cenę docelową akcji spółki Creepy Jar, ale podtrzymał rekomendację "kupuj". Ma cztery argumenty.