Po godzinach 4 min lektury executive

“Przeszłość przyszłości” – Muzeum Czartoryskich

“Przeszłość przyszłości” – Muzeum Czartoryskich
Puławy, Świątynia Sybilli
EXECUTIVE BRIEF Kluczowe wnioski dla zarządu • Raport rynkowy
  • Główny wymiar analityczny: Muzeum Książąt Czartoryskich to wyjątkowe miejsce. Od lat budzi emocje, ze względu na to, że tam znajdował się jedyny w Polsce obraz...
  • Wymiar strategiczny i operacyjny: 29 grudnia 2016 r. polski rząd zawarł z księciem Adamem Karolem Czartoryskim, prezydentem Fundacji Książąt Czartoryskich, transakcję na mocy której zbiory sztuki, archiwum i biblioteka wraz z muzealnymi budynkami przeszły na własność Państwa Polskiego i zostały powierzone pod dalszą opieką Krakowskiemu Muzeum Narodowemu..
  • Rekomendacja dla kadry zarządzającej: Materiał sektorowy (Po godzinach). Szacowany czas zapoznania: 4 min lektury executive.

Muzeum Książąt Czartoryskich to wyjątkowe miejsce. Od lat budzi emocje, ze względu na to, że tam znajdował się jedyny w Polsce obraz mistrza Leonarda da Vinci – "Dama z Gronostajem".

Do końca 2016 r. Muzeum było w posiadaniu Fundacji XX. Czartoryskich, kiedy to cała kolekcja została przekazana Państwu Polskiemu. Niewiele jednak osób zdaje sobie sprawę, że to Czartoryscy zbudowali pierwsze w Polsce muzeum.

Mimo, że muzeum obecnie znajduje się w Krakowie, to zostało założone przez księżną Izabelę Czartoryską w Puławach.

W roku 1795, nastąpił trzeci rozbiór, wykreślający Polskę z mapy Europy, który przekreślił szlachetne marzenia oświeceniowych głów o nowoczesnej Polsce. By zachować dla przyszłych pokoleń pamięć o Polsce, w Puławach, księżna Izabela Czartoryska zaczęła gromadzić pamiątki rodzinne Sieniawskich, Lubomirskich i Czartoryskich. Znalazły się tu też pamiątki po wielkich Polakach, np. po księciu Józefie Poniatowskim i Tadeuszu Kościuszce oraz umieszczone w specjalnych urnach relikwie króla Bolesława Chrobrego oraz Jana Kochanowskiego i Mikołaja Kopernika, które miały przypominać po rozbiorach Polski pełną chwały przeszłość narodową. Świątynię Sybilli, budynek wzorowany na rzymskiej świątyni w Tybur, otworzono w 1801 r., było to pierwsze polskie muzeum. Od samego początku swojego istnienia, zgodnie z wolą księżnej Izabeli, muzeum miało charakter narodowy. Muzeum miało zachować dla przyszłych pokoleń skarby kultury i sztuki. Dowodem na to jest napis na nad wejściem – „Przeszłość Przyszłości”.

Kilka lat później, w roku 1809, otworzono w Puławach drugi budynek muzealny - Dom Gotycki, wzniesiony podobnie jak Świątynia Pamięci przez Chrystiana Piotra Aignera. Wystawione tam zostały liczne pamiątki wiązane, często legendarnie, z ważnymi postaciami europejskiej historii i kultury. Szereg pamiątek przysłali do Puław cudzoziemcy, doceniając w ten sposób przedsięwzięcie muzealne Izabeli Czartoryskiej. W Domu Gotyckim było też wiele obrazów, głównie portretów, a pośród nich trzy arcydzieła malarstwa, jakich nie znaleźlibyśmy w żadnej innej polskiej kolekcji: „Portret młodzieńca” – Rafaela Santi, „Dama z gronostajem” Leonarda da Vinci i „Krajobraz z miłosiernym Samarytaninem" Rembrandta van Rijna.

W czasie powstania listopadowego dobra Czartoryskich zostały skonfiskowane przez cara, zbiory muzealne i biblioteczne udało się jednak szczęśliwie uratować wywożąc je z Puław do Sieniawy, skąd później zostały przewiezione do Francji.

Tam jednak nie pozostały długo, i z uwagi na komunistyczną zawieruchę, Władysław Czartoryski przywiózł je na teren Polski, do zaboru austriackiego, gdzie rodzina Czartoryskich posiadała swój majątek. W ten sposób Muzeum Książąt Czartoryskich znalazło swoje miejsce w Krakowie.

W wyniku zmian ustrojowych w Polsce po II wojnie światowej Muzeum Książąt Czartoryskich utraciło status muzeum prywatnego przechodząc pod opiekę Państwa i w roku 1950 zostało włączone do krakowskiego Muzeum Narodowego pod nową nazwą „Zbiory Czartoryskich”.

W 1991 r. powołana została do życia Fundacja Książąt Czartoryskich przy Muzeum Narodowym w Krakowie, przywrócono też wtedy dawną nazwę Muzeum Książąt Czartoryskich. Założycielem Fundacji był książę Adam Karol Czartoryski, który po zmianie ustrojowej w Polsce w roku 1989 odzyskał tytuł własności do zbiorów.

29 grudnia 2016 r. polski rząd zawarł z księciem Adamem Karolem Czartoryskim, prezydentem Fundacji Książąt Czartoryskich, transakcję na mocy której zbiory sztuki, archiwum i biblioteka wraz z muzealnymi budynkami przeszły na własność Państwa Polskiego i zostały powierzone pod dalszą opieką Krakowskiemu Muzeum Narodowemu.

Standard Weryfikacji Redakcyjnej BiznesCiti.com

Zespół Analityczny BiznesCiti.com

Materiał opracowany i zweryfikowany w oparciu o oficjalne komunikaty KNF, raporty giełdowe ESPI, dane GUS/NBP oraz depesze agencyjne ISBnews. Masz komentarz ekspercki lub komunikat ze spółki?

Kontakt z redakcją →
PULS RYNKU BIZNESCITI Aktualizacja: 14.11.2026 22:40

Monitor Instytucjonalny i Giełdowy

Własne depesze faktograficzne BiznesCiti.com na bazie komunikatów KNF, raportów ESPI / PAP Biznes, ISBnews, GUS i NBP.

Puls Biznesu
14.11 20:07

Jakie tematy gospodarcze przyciągnęły uwagę młodego pokolenia ekonomistów? Zainteresowały ich przede wszystkim mechanizmy giełdy, geopolityczne koszty wojen, psychologia długu oraz…

PAP Biznes / ESPI
14.11 18:48

MADKOM SA (22/2026) Inne informacje

PB Inwestor
14.11 18:40

Łukasz Prokopiuk, analityk DM BOŚ, obniżył z "kupuj" do "sprzedaj" rekomendację dla akcji Grupy Azoty tłumacząc to znacznym pogorszeniem otoczenia makroekonomicznego.

Puls Biznesu
14.11 18:16

Odmowa podpisania ustawy oznacza faktyczne wyrzucenie jej do kosza, żadna rządowa większość nie ma przecież szans na zebranie do przełamania weta trzech piątych poselskich głosów.

PB Inwestor
14.11 17:00

Rada dyrektorów Nvidii wybrała Colette Kress na tymczasową prezeskę w momencie, w którym firma zmaga się ze skutkami rezygnacji Jensena Huanga w obliczu skandalu z udziałem…

PB Inwestor
14.11 14:00

Tomasz Rodak, analityk z Domu Maklerskiego BOŚ, obniżył o 41 proc. do 506 zł cenę docelową akcji spółki Creepy Jar, ale podtrzymał rekomendację "kupuj". Ma cztery argumenty.