Wypowiedź ekspercka 3 min lektury executive

Bezkonkurencyjny arbitraż

red/tb Dział: Wypowiedź ekspercka
Bezkonkurencyjny arbitraż
EXECUTIVE BRIEF Kluczowe wnioski dla zarządu • Raport rynkowy
  • Główny wymiar analityczny: Nie jestem prawnikiem i nie mnie oceniać zawiłości procedury karnej. Jednak, tak na zdrowy, obywatelski rozsądek, odwrót od reformy procesu karnego, wprowadzającej...
  • Wymiar strategiczny: Weryfikacja modeli biznesowych, ekspozycji ryzyka oraz zgodności z otoczeniem prawno-podatkowym.
  • Rekomendacja dla kadry zarządzającej: Materiał sektorowy (Wypowiedź ekspercka). Szacowany czas zapoznania: 3 min lektury executive.

Nie jestem prawnikiem i nie mnie oceniać zawiłości procedury karnej. Jednak, tak na zdrowy, obywatelski rozsądek, odwrót od reformy procesu karnego, wprowadzającej zasadę kontradyktoryjności, oceniam pozytywnie. Sądzę – podkreślam raz jeszcze, jako laik – że w procesach, gdzie stawką jest ludzka wolność i ludzkie życie, najważniejsze jest ustalenie obiektywnej prawdy. Proces karny to nie teleturniej, gdzie wygrywa ten, który lepiej wypadł – prokurator bądź adwokat. To raczej postępowanie cywilne potrzebuje zmian. A właściwie odciążenia sądów powszechnych na rzecz polubownych.

To prawda, że arbitraż i mediacja w sprawach cywilnych są w Polsce coraz popularniejsze. „Coraz" nie oznacza jednak, że zdobyły taką popularność, jak na przykład w Wielkiej Brytanii, nie mówiąc o azjatyckich tygrysach. W Singapurze i Malezji nikt poważny nie pomyśli, by w przypadku sporu z kontrahentem zakładać sprawę w sądzie państwowym. Ba, państwo samo zachęca, by czynić w umowach zapisy kierujące w przypadkach dyskusyjnych do mediacji przez sąd polubowny. Z polskiego punktu widzenia wydaje się nieprawdopodobne, aby państwo wprost zachęcało, by do sądów i urzędów kierować się w drugiej kolejności. Niemniej to prawda.

Sytuacja z arbitrażem i mediacją w Polsce przypomina korowody wokół ograniczenia władztwa fiskusa. Każdy polityk chętnie deklaruje, że przedsiębiorcy powinni mieć mocniejszą pozycję w sporze ze skarbówką. A gdy przychodzi co do czego... Wiadomo. Tak samo żaden z kolejnych ministrów sprawiedliwości nie wskazywał jednoznacznie, że biznes powinien toczyć wieloletnie spory przed sądami powszechnymi, a nie dogadywać się polubownie. Wciąż jednak państwo traktuje arbitraż i mediację jako swego rodzaju osobliwość, kaprys niektórych przedsiębiorców, a nie jako rozwiązanie, które należy popierać. Choćby dlatego, by zmniejszyć niewydolność sądownictwa powszechnego.

A co warte podkreślenia, mamy sądy polubowne, których profesjonalizm jest znany w całej Europie. Sąd Arbitrażowy przy Krajowej Izbie Gospodarczej rozpatruje więcej spraw, niż wizytówka sądownictwa polubownego, sąd arbitrażowy w Wiedniu. SA KIG to największy sąd polubowny w Europie Środkowo-Wschodniej. Mamy sądy arbitrażowe przy instytucjach profesjonalnych, jest także możliwość powoływania sądów ad hoc.

Arbitraż, jak podkreślają sceptycy, jest droższy od postępowania przed sądem powszechnym, a wyrok i tak może być zaskarżony do sądu powszechnego. Co do pierwszego zarzutu – opłaty w sądach polubownych bynajmniej do symbolicznych nie należą, ale czy wieloletnie, wieloinstancyjne postępowanie nie jest finalnie o wiele bardziej kosztowne? Co do możliwości zaskarżenia – owszem, to rozwiązanie stosowane w większości krajów. Sąd powszechny nie rozpatruje jednak sprawy od nowa, a tylko kontroluje prawidłowość wydania orzeczenia. Polska procedura w tym względzie wymaga uproszczenia, niemniej jednak arbitraż cały czas pozostaje bardzo atrakcyjnym rozwiązaniem. No, chyba że komuś zależy, aby sprawa uległa przedawnieniu a wyrok zapadł jak najpóźniej... Na przykład instytucjom państwowym w sporach z pozwu prywatnego przedsiębiorcy.

Jeśli obecny minister sprawiedliwości chce dołożyć swoją cegiełkę do planu rozwoju wicepremiera Morawieckiego, to sprawa jest prosta: zachęcać, zachęcać i jeszcze raz zachęcać biznes do polubownego rozstrzygania sporów. I wilk syty (oszczędności w budżecie sądów powszechnych), i owca cała (szybkie i profesjonalne rozstrzygnięcie dla przedsiębiorców). Nie wspominając o dobrej praktyce rozwiązywania sporów w biznesie...

Standard Weryfikacji Redakcyjnej BiznesCiti.com

Zespół Analityczny BiznesCiti.com

Materiał opracowany i zweryfikowany w oparciu o oficjalne komunikaty KNF, raporty giełdowe ESPI, dane GUS/NBP oraz depesze agencyjne ISBnews. Masz komentarz ekspercki lub komunikat ze spółki?

Kontakt z redakcją →

Komentarze Praktyków i Doradców Gospodarczych

Wszystkie ekspertyzy w Hubie Opinii →

Powiązane analizy dla zarządów

Więcej w dziale →
PULS RYNKU BIZNESCITI Aktualizacja: 14.11.2026 22:40

Monitor Instytucjonalny i Giełdowy

Własne depesze faktograficzne BiznesCiti.com na bazie komunikatów KNF, raportów ESPI / PAP Biznes, ISBnews, GUS i NBP.

Puls Biznesu
14.11 20:07

Jakie tematy gospodarcze przyciągnęły uwagę młodego pokolenia ekonomistów? Zainteresowały ich przede wszystkim mechanizmy giełdy, geopolityczne koszty wojen, psychologia długu oraz…

PAP Biznes / ESPI
14.11 18:48

MADKOM SA (22/2026) Inne informacje

PB Inwestor
14.11 18:40

Łukasz Prokopiuk, analityk DM BOŚ, obniżył z "kupuj" do "sprzedaj" rekomendację dla akcji Grupy Azoty tłumacząc to znacznym pogorszeniem otoczenia makroekonomicznego.

Puls Biznesu
14.11 18:16

Odmowa podpisania ustawy oznacza faktyczne wyrzucenie jej do kosza, żadna rządowa większość nie ma przecież szans na zebranie do przełamania weta trzech piątych poselskich głosów.

PB Inwestor
14.11 17:00

Rada dyrektorów Nvidii wybrała Colette Kress na tymczasową prezeskę w momencie, w którym firma zmaga się ze skutkami rezygnacji Jensena Huanga w obliczu skandalu z udziałem…

PB Inwestor
14.11 14:00

Tomasz Rodak, analityk z Domu Maklerskiego BOŚ, obniżył o 41 proc. do 506 zł cenę docelową akcji spółki Creepy Jar, ale podtrzymał rekomendację "kupuj". Ma cztery argumenty.